دىققەت: «قوش 11»دە سېتىۋالغىنىڭىز بەلكىم ساختا مال بولۇشى مۇمكىن

    «قوش 11»دە مال سېتىۋالغاندا ئېھتىيات قىلىش كېرەك: سىز سېتىۋالغان مال ساختا بولۇپلا قالماستىن، دۇكانمۇ ساختا بولۇشى مۇمكىن 

بىر يىپەك رەختتىن تىكىلگەن ئالىي دەرىجىلىك كىيىم، ئوغرىلىقچە رەسىم ئوغرىلايدىغان دۇكاندا باھاسى ئەرزان نىلون رەختكە ئايلاندى؛ بىر خىل دۇكان ئىگىسى ئۆزى لايىھەلىگەن، ئۆزى مودېل بولۇپ سۈرەتكە تارتقان كىلاسسىك قوي يۇڭى ئايالچە كىيىم، ئۈچ-تۆت يۈز ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسى دۇكىنى تەرىپىدىن سۈرەت ۋە مۇناسىۋەتلىك ئۇچۇرلار ئوغرىلىنىپ، ئەرزان باھالىق رەختكە تەقلىد قىلىپ سېتىلدى... 

سۇپا ھالقىپ بازىرى چىققان تاۋارلارنى ئوغرىلىقچە ئىشلىتىش، ئەسلىي ئىجادىيەت دۇكانلىرىنى كۆچۈرۈش، ھەتتا سېتىشتىن كېيىنكى ياخشى باھا ۋە مەھسۇلات سۈپىتىنى تەكشۈرۈشتە لاياقەتلىك بولۇش دوكلاتى قاتارلىق مەزمۇنلارنى ئومۇميۈزلۈك «بىر كۇنۇپكا بىلەن كۆچۈرۈپ كېتىش»، ئاندىن كېيىن ۋاكالىتەن زاۋۇتقا «ياسىتىش» ئارقىلىق ناچىرىنى ياخشى قىلىپ كۆرسىتىش، تۆۋەن باھادا ئىستېمالچىلارنى زاكاز قىلدۇرۇپ، يۇقىرى تەقلىدىي ئوخشاش نۇسخىسىنى سېتىۋېلىشقا يېتەكلەش، بارغانسېرى كۆپلىگەن ساختا «سودىگەر»لەرنىڭ پايدا ئالىدىغان يېڭى تاكتىكىسىغا يولغا ئايلاندى. 

كۆپلىگەن ئەسلى ئىجادىيەت سودىگەرلىرى «جۇڭگو ئىقتىساد ھەپتىلىك ژۇرنىلى» مۇخبىرىنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغاندا مۇنداق دېدى: سۇپا ھالقىپ ئوغرىلىقچە كۆچۈرۈش قىلمىشىنى تۈزەش «قانۇنغا خىلاپلىق قىلىش تەننەرخى تۆۋەن بولۇش، ھوقۇقنى قوغداش قىيىنلىق دەرىجىسى يۇقىرى بولۇش، جازالاش سالمىقى ئاجىز بولۇش، كەسىپ زىيىنى چوڭ بولۇش» قاتارلىق نۇرغۇن مەسىلىلەرگە دۇچ كەلدى. تور دۇكىنىدا ئوغرىلىقچە رەسىم كۆچۈرگەن دۇكان گەرچە بىۋاسىتە ساختا تاۋار ياساپ ساتمىسىمۇ، لېكىن ئۇ پەيدا قىلغان بىر قاتار زەنجىرسىمان تەسىر ئىستېمالچىلارنىڭ راست-يالغانلىقىغا، سۈپىتىنىڭ ياخشى-يامانلىقىغا ھۆكۈم قىلالمايلا قالماي، يەنە ئەسلىي ئىجادىيەت سودىگەرلىرىنىڭ قان-تەرىنى يوققا چىقىرىپ، ناچار پۇلنىڭ ياخشى پۇللارنى سىقىپ چىقىرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، ئەڭ ئاخىرىدا پۈتكۈل سودا مۇھىتى ۋە بازار تەرتىپىگە زىيان يەتكۈزىدۇ. (بۇ يەرنى بېسىپ «بازارنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش باش ئىدارىسى: «قوش 11»دە «ئاۋۋال باھانى ئۆستۈرۈپ ئاندىن باھانى چۈشۈرۈش» مەنئىي قىلىنىدۇ! » دېگەن يازمىنى كۆرۈڭ!)

«جۇڭگو ئىقتىساد ھەپتىلىك ژۇرنىلى» مۇخبىرىنىڭ ئىگىلىشىچە، جياڭسۇ چاڭشۇ بازىرىنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش تارماقلىرى مەملىكەت بويىچە تۇنجى تور دۇكىنىنىڭ سۇپا ئاتلاپ قانۇنسىز رىقابەتلىشىش دېلوسىنى تەكشۈرۈپ بىر تەرەپ قىلغاندىن كېيىن، 2021-يىلى 10-ئايدا، جېجياڭنىڭ شاۋشىڭ بازىرىنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش تارماقلىرىمۇ تيەنماۋ تور دۇكىنىدىن كۆچۈرۈلگەن مەلۇم ئىجتىمائىي ئالاقە سۇپىسى ئېلېكتىرونلۇق سودا تور دۇكىنىغا قارىتا ناتوغرا رىقابەتكە قارىتا مەمۇرىي قانۇن ئىجراسى ئېلىپ بېرىپ، ئۇلارغا جەرىمانە قويغان. 

ئالاقىدار بىلىم مۈلۈك ھوقۇقى مۇتەخەسسىسلىرى مۇنداق قارايدۇ: كۆپلىگەن جايلاردىكى بازارنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش تارماقلىرىنىڭ مەمۇرىي قانۇن ئىجرا قىلىشى بۇ قالايمىقان ئەھۋالنىڭ مەمۇرىي ۋاسىتە ئارقىلىق بازاردىكى يامان سۈپەتلىك رىقابەتكە زەربە بېرىش ئورتاق تونۇشىنى نامايان قىلدى، شۇنداقلا سۇپا ھالقىغان، ئۇچۇر كۆچۈرۈش دۇكانلىرىدىكى قالايمىقانچىلىقلارنى تۈزەشنى يېڭى يول بىلەن تەمىنلىدى. «ھوقۇققا دەخلى-تەرۇز قىلىش دەۋاسىغا سېلىشتۇرغاندا، مەمۇرىي ۋاسىتىلەرنىڭ ئۈنۈمى تېخىمۇ يۇقىرى، تەننەرخى تېخىمۇ تۆۋەن بولۇپ، كۆپ ساندىكى كىشىلەرنىڭ ھوقۇقىنى قوغدىشى تېخىمۇ ئاسان بولىدۇ.» دەيدۇ بىر بىلىم مۈلۈك ھوقۇقى مۇتەخەسسىسى. 

بىرىنچى، ئەسلى ئىجادىيەت سودىگەرلىرى ئارقا-ئارقىدىن سۇپا ھالقىغان يامان سۈپەتلىك رىقابەتنى باشتىن كەچۈرمەكتە 

تور ئىستېمال دەۋرىدە، تاۋارنىڭ يادرولۇق بەلگىسى تاۋار ماركىسىنى ئۆز ئىچىگە ئېلىپلا قالماستىن، يەنە ئىستېمالچىلارنىڭ كۆزىگە بىۋاسىتە چېلىقىدىغان تاۋار سۈرەت، باھا، تور دۇكىنىنىڭ بېزەش ئۇسلۇبى قاتارلىقلارنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. شۇ سەۋەبتىن، ئەسلى ئىجادىيەت سودىگەرلىرى زور مىقداردا ئادەم كۈچى ۋە مالىيە كۈچى ئاجرىتىپ، پەقەت بىرىنچى ۋاقىتتا ئىستېمالچىلارنىڭ دىققىتىنى تارتىدۇ، بىراق ئوغۇرلۇقچە رەسىم كۆچۈرۈش دۇكانلىرى بۇ تىرىشچانلىقلارنى يوققا چىقىرىدۇ. 

«85-يىلىدىن كېيىن تۇغۇلغان» يەن لى بەش يىل ئىلگىرى تيەنماۋدا دېرىزە پەردىسى دۇكىنى ئېچىشقا باشلىغان. ھازىر ئۇنىڭ تور دۇكىنىنىڭ يىللىق سېتىش سوممىسى 50 مىليون يۈەندىن ئاشىدۇ. سودىسى ياخشىلاندى، پۇل كۆپەيدى، لېكىن يەن لى خۇشال بولالمىدى، ئۇنىڭ دۇكىنىنى كۆچۈرۈش بارغانسېرى كۆپىيىپ، نورمال تىجارىتىگە ئېغىر تەسىر يەتتى. 

يەن لى تونۇشتۇرۇپ مۇنداق دەيدۇ: پەردە خام ماتېرىيالى ۋە ئۇنى لايىھەلەشكە نۇرغۇن مەبلەغ ۋە زېھنىي كۈچ سەرپ قىلىنغاندىن باشقا، پەقەت مەھسۇلاتنىڭ سۈرىتى ۋە دۇكانلارنى زىننەتلەشكىلا ئۇ بىر يىلدا بىر مىليون يۈەندىن ئارتۇق مەبلەغ سالىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا، ھەر بىر خىل مەھسۇلاتنى تەكشۈرۈش دوكلاتى چىقىرىپ ساتقاندىلا ئاندىن ساتقىلى بولىدۇ، بىر خىل مەھسۇلاتنى تەكشۈرۈتۈشتە پەقەت فورمالدېگىدنى تەكشۈرۈشكىلا 600 يۈەن كېتىدۇ.

بىراق، يەنە بىر ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسىدا نۇرغۇن دۇكانلار ئۇنىڭ ئىجادىي مەھسۇلات سۈرىتى، تاۋارنىڭ تەپسىلات بېتى، ھەتتا تەكشۈرۈش دوكلاتى قاتارلىقلارنى بىۋاسىتە يۆتكەپ ئىشلەتكەن. «مېنىڭ بۇ يەردىن بىر مال بازارغا چۈشۈپ قالسىلا، باشقا سۇپا سودىگەرلىرى تېزدىن رەخت ياساش سودىگەرلىرىنى ئىزدەپ، نۇسخىسىنى چىقىرىپ، نۇسخىسى ئوخشاش رەختنى چىقىرىپ، ئوخشاش باھادا ساتىدۇ.» دەيدۇ ئۇ. 

يەن لى مۇنداق دەيدۇ: سودىگەرلەر سۇپا ھالقىپ دۇكان ئوغرىلاش قىلمىشىغا قارىتا ئەرز قىلىپ ھوقۇقىنى قوغدىشىنىڭ قىيىنلىق دەرىجىسى ئىنتايىن يۇقىرى، بەزى ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىلىرى بىر ئاي، ھەتتا بىر نەچچە ئايغىچە بىر تەرەپ قىلمايدۇ، بەزى قانۇنسىز سودىگەرلەر بىر تەرەپ قىلىنغان تەقدىردىمۇ، بىر مەزگىل ئۆتكەندىن كېيىن يەنە «جىلىتكە» ئالماشتۇرۇپ، داۋاملىق ساختا تاۋارلارنى ئوغرىلىقچە كۆچۈرىدۇ. 

مەركىزىي گۈزەل سەنئەت ئىنىستىتوتىنى پۈتتۈرگەن جۇ خوجايىن ئەر-خوتۇنمۇ سۇپا ھالقىغان ئوغرىلىقنى پاش قىلىش مەسىلىسىگە دۇچ كەلدى. 

جۇ خوجايىننىڭ ئېيتىشىچە، ئۇنىڭ كىيىم-كېچەك رەختى ساپ ئۆسۈملۈك بوياق ماتېرىيالىدىن ئىشلەنگەن يىپەك رەخت بولۇپ، ئالاھىدە پىششىقلاپ ئىشلەنگەندىن كېيىن باھاسى قىممەت ئىكەن. بۇلتۇردىن باشلاپ، ئۇ ئۆزى ئىجاد قىلغان كىيىم لايىھەلەش ۋە سۈرەتلەرنى نۇرغۇن ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسىدىكى سودىگەرلەر ئوغرىلاپ ئىشلەتكەنلىكىنى، باھاسىنىڭمۇ ئىنتايىن تۆۋەن ئىكەنلىكىنى بايقىغان. 

«نۇرغۇن ئىستېمالچىلار يەنە بىر سۇپىدىكى ئوخشاش تاۋارنىڭ ئاران 80 يۈەنگە سېتىلىدىغانلىقىنى، ئەكسىچە مېنىڭ نېمىشقا بۇنچە قىممەت ساتىدىغانلىقىنى سورىدى. يەنە بەزىلەر، يىغىلىشتا دوستلىرىم ئۇچامدىكى كىيىمنى نەچچە ئون يۈەنگىلا يارايدۇ، دەيدۇ. يۈزۈم بەك چۈشۈپ كەتتى، دەيدۇ.» دەيدۇ ئۇلار. 

«باشقىلار 80 يۈەنلىك كىيىم ساتسا، مەن بىلەن 800 يۈەنلىك كىيىم ساتسام، ئوخشاش نەرسە بولامدۇ؟» جۇ ئەپەندى ئالايىتەن دۇكان ئۇچۇرلىرىنى ئوغرىلايدىغان دۇكاندىن بىرنى سېتىۋالدى. «قولۇمغا ئېلىپلا پۈتۈنلەي ئوخشىمايدىغان بىر تاۋارنى بىلىۋالدىم، دۇكان ئۇچۇرلىرىنى ئوغرىلىغان دۇكاندا سېتىلىۋاتقان تەقلىدىي مال نىلون رەخت ئىكەن. بۇ قانۇنسىز سودىگەرلەر مېنىڭ ئېقىم مىقدارىمنى ۋە سېتىلىش ئۇچۇرلىرىمنى تارتىۋېلىپلا قالماي، يەنە مېنىڭ دۇكىنىمنىڭ ئىناۋىتىنىمۇ زىيانغا ئۇچراتتى.» 

ئۇ بۇ ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسىغا كۆپ قېتىم ئەرز قىلغان بولسىمۇ، لېكىن ھېچقانداق ئۈنۈمى بولمىغان. «ئەگەر بارلىق سۈرەتلەرنىڭ ھەممىسى ئەرز قىلىنسا، خىزمەت مىقدارى زور بولىدۇ، ئۇنىڭ ئۈستىگە بۇ سۇپىدا جازالاش مېخانىزمى يوق، سۈرەت ئۆچۈرۈلگەندىن كېيىن سودىگەرلەر يەنە يېڭى مەھسۇلات ئۇلانمىسىغا كىرەلەيدۇ، بۇ قانۇنغا خىلاپلىق قىلىشنىڭ تەننەرخى يوق بولغانغا باراۋەر. ئىجادىي سودىگەرلەرنىڭ بىلدۈرۈشىچە، بەزى ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىلىرىنىڭ ھوقۇقىنى قوغداش يوللىرى راۋان بولمايلا قالماي، ھەتتا سۇپىدىكى سودىگەرلەرنىڭ ئوغرىلىقچە ئۇچۇر كۆچۈرۈش دۇكىنى ئېلىپ كەلگەن ئېقىم مىقدارى ۋە سېتىش مىقدارىغىمۇ يول قويىدىكەن. 

نۇرغۇن سودىگەر «جۇڭگو ئىقتىساد ھەپتىلىك ژۇرنىلى»نىڭ مۇخبىرىغا ئىنكاس قىلىپ «سۇپا ھالقىپ سۈرەت ئوغۇرلاپ دۇكاننى كۆچۈرگەندە، قانۇن تەرتىپىدىن ئۆتكۈزمەي تۇرۇپ بىر تەرەپ قىلىش ناھايىتى تەس.» دېدى. بەزى سودىگەرلەر تور ئوغرىلىرىنى ئەرز قىلىشقا قولايلىق يارىتىش ئۈچۈن، مەخسۇس ھەرقايسى ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىلىرىدا دۇكان ھېسابات نومۇرىنى تىزىمغا ئالدۇرغان بولسىمۇ، ئۈنۈمى ئانچە ياخشى بولمىغان. بولۇپمۇ يېقىندا باش كۆتۈرۈپ چىققان قىسقا سىن سۇپىلىرىدا، ئۈستىدىكى رەسىم ئوغۇرلاش، دۇكان كۆچۈرۈش ئەھۋاللىرى ناھايىتى كۆپ، ئەمما ئۈنۈملۈك ئەرز قىلىش يوللىرى يوق دېيەرلىك. 

تاۋباۋ سودىگەرلىرى ئىجاد قىلىپ لايىھەلىگەن كىلاسسىك پاسون ۋە ئۆزى تارتقان سۈرەتلەر 300 دىن ئارتۇق ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسىدىكى دۇكانلار تەرىپىدىن ئوغرىلىقچە ئىشلىتىلگەن

نۇرغۇن دۇكانلاردا ھەتتا ئۇ ئىمزا قويغان قول سىزما رەسىملىرىمۇ بىرلىكتە كۆچۈرۈۋېلىنغان 

ئىككىنچى، «سۈرەت ئوغرىلايدىغان ئادەم ناھايىتى كۆپ پۇل تاپىدۇ، كىم يەنە ئەسلىي ئىجادىيەت قىلىدۇ؟» 

بەزى سودىگەرلەر مۇنداق كۆرسەتتى: ئوغرىلىقچە ئۇچۇر كۆچۈرۈش دۇكانلىرىدىكى قالايمىقانچىلىقلار ماھىيەتتە بىر خىل تېخىمۇ مەخپىي بولغان يېڭى تىپتىكى ساختا سېتىش ئۇسۇلى بولۇپ، ئىستېمالچىلار پەرقلەندۈرۈش ئىقتىدارىنى ئىشلەتكەندە، ناھايىتى ئاسانلا باشقا سۇپىلاردىكى ئوغرىلىقچە ئۇچۇر كۆچۈرۈلگەن دۇكانلارنىڭ ئۇلىنىشىغا جەلپ قىلىنىپ، ئارىلىشىپ كېتىپ، ساختا، ناچار مەھسۇلاتلارنى سېتىۋالىدۇ. 

ئەنئەنىۋى ساختا مال سېتىش ئەندىزىسىدە ئاساسلىق ساختىلىق، چوڭ ماركىلىق سودىگەرلەر مەھسۇلاتىغا ئوخشىمايدىغان يېرى شۇكى، بۇ خىل سۇپا ھالقىغان ئوغرىلىقچە ئۇچۇر كۆچۈرۈش قىلمىشىنىڭ زىيانكەشلىككە ئۇچرىغۇچىلىرىنىڭ كۆپىنچىسى ئوتتۇرا، كىچىك تىپتىكى سودىگەرلەر بولۇپ، ئۇلارنىڭ ھوقۇقىنى قوغداش ئىقتىدارى تېخىمۇ ئاجىز، بازارغا چۈشكەن پاسوننى قىسقا ۋاقىت سېتىپ پايدا ئېلىش مەزگىلىنى قولدىن بېرىپ قويسا، جاپالىق بەدەل تۆلىسىمۇ قىلغان ئەجرى بىكارغا كېتىدۇ. بۇ خىل يامان غەرەزلىك ناتوغرا رىقابەت ئەسلى ئىجاد قىلغان ئوتتۇرا، كىچىك سودىگەرلەرنىڭ يېڭىلىق يارىتىشىغا ئېغىر زەربە بەردى. ئادىل رىقابەتلىشىدىغان بازار تەرتىپىنى ئېغىر بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىتىپلا قالماي، يەنە پۈتكۈل كەسىپنىڭ يۇقىرى سۈپەتلىك تەرەققىياتى ۋە ئىستېمال دەرىجىسىنىڭ ئۆسۈشىگە ئېغىر توسقۇنلۇق قىلىپ، ئاخىرىدا ناچار پۇل ياخشى پۇلنى سىقىپ چىقىرىدىغان يامان سۈپەتلىك ئايلىنىشنى شەكىللەندۈرىدۇ. 

بىر ئەسلى ئىجادىيەت سودىگىرىنىڭ تونۇشتۇرۇشىچە، ئۇنىڭ دۇكىنى سۇپا ھالقىغان سۈرەت ئوغرىلاشنىڭ تەسىرىگە ئۇچراپ، پايدىسى زور دەرىجىدە تۆۋەنلىگەن. «چۈنكى بۇ ئوغرىلىقچە سۈرەت ئوغرىلىغان سودىگەرلەر كۆپىيىپ كەتكەچكە، دۇكىنىمىزنىڭ مال قايتۇرۇش نىسبىتى ئومۇميۈزلۈك 10~15 پىرسەنت پوئېنت ئاشتى. 8-ئايدا مال قايتۇرۇش نىسبىتى %60 تىن ئاشتى. بۇ يىل سېتىش سوممىسى 100 مىليون يۈەندىن ئاشقان بولسىمۇ، پايدىسى ئاران 1، 2 مىليون يۈەن بولدى، لېكىن ئوغرىلىقچە سۈرەت ئوغرىلىغانلار ناھايىتى كۆپ پۇل تاپتى، بۇنداق كېتىۋەرسە بازار تەرتىپى ناھايىتى تېزلا قالايمىقانلىشىپ كېتىدۇ. ئەسلى ئىجادىيەت بىلەن شۇغۇللىنىدىغان سودىگەرلەر پۇل تاپالمىسا، كىم ئەمەلىي سۈرەتكە ئېلىپ، ئەسلى ئىجادىيەت قىلىدۇ؟» دەيدۇ ئۇ. 

ئۇ تولۇقلاپ مۇنداق دېدى: ئىگىلىنىشىچە، سۈرەت ئوغۇرلايدىغان سودىگەرلەر بىر يىلدا 20، 30 مىليون يۈەن كىرىم قىلىدىكەن. سۈرەت ئوغرىلايدىغان سودىگەرلەرنىڭ ئىسكىلاتتا ساقلاش، سۈرەتكە ئېلىش تەننەرخى يوق بولۇپ، پەقەت مال سېتىشقىلا مەسئۇل ئىدى. 

يەنە بىر سودىگەرنىڭ ئېيتىشىچە، ئۇ ئۆزى لايىھەلەپ، ئۆزى مودېل بولۇپ سۈرەتكە تارتقان بىر خىل كىيىمنىڭ رەختى ياخشى، نۇسخىسى ياخشى، ياسىلىشى ياخشى بولغاچقا، بازارغا سېلىنىشى بىلەنلا ناھايىتى تېزلا بازارغا چۈشكەن، 2017 ـ يىلىدىكى «قوش 11» دە 30 مىڭ پارچە كىيىم سېتىلغان. شۇنىڭدىن كېيىن، باشقا ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسى دۇكانلىرىنىڭ سۈرەتلەرنى كەڭ كۆلەمدە ئوغرىلىشى سەۋەبلىك، ئۆز دۇكىنىنىڭ سېتىش مىقدارىدا كۆز بىلەن كۆرگىلى بولىدىغان تىك قىيادا تۆۋەنلەش كۆرۈلگەن، 2020-يىلى «قوش 11»دا بۇ كىيىم ئاران 700 نەچچە قۇر سېتىلغان. 

«جۇڭگو ئىقتىساد ھەپتىلىك ژۇرنىلى»نىڭ مۇخبىرى بۇ كىيىمنىڭ ئاساسىي رەسىمىنى تۆۋەن باھادا داڭقى بار بىر ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسىدا ئىزدەپ، ئوغرىلاپ ئىشلىتىلگەن دۇكانلارنىڭ 300 دىن ئاشقانلىقىنى، نۇرغۇن تەپسىلىي بەت (قولدا سىزىلغان رەسىملەرنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ)نىڭ ئوپئوخشاش ئىكەنلىكىنى، بەزىلىرىنىڭ پەقەت ئوغرىلاپ ئىشلىتىلگەن سۈرەتتە ئۆزىنىڭ ماركىسىنى PS قىلغانلىقىنى بايقىدى، بۇنىڭ ئىچىدە، نۇرغۇن دۇكانلارنىڭ سېتىلىش مىقدارى 100 مىڭدىن ئېشىپ كەتكەنلىكى ئېنىقلانغان.

دىققەت قىلىشقا ئەرزىيدىغىنى شۇكى، ئوغرىلىقچە سۈرەت كۆچۈرۈش دۇكىنىنىڭ تەننەرخى تۆۋەن، پايدىسى يۇقىرى بولغاچقا، مۇكەممەل ئوغرىلىقچە سۈرەت كۆچۈرۈش كەسىپ زەنجىرى شەكىللەندى. 

نۇرغۇن سودىگەر «جۇڭگو ئىقتىساد ھەپتىلىك ژۇرنىلى»نىڭ مۇخبىرىغا مۇنداق ئىنكاس قىلدى: ھازىر نۇرغۇن ئۈچىنچى تەرەپ يۇمشاق دېتالى «بىر كۇنۇپكا بىلەن دۇكاننى يۆتكىسە» بولىدۇ، مەھسۇلات تونۇشتۇرۇش، باش سۈرەت رەتلەشتىن تارتىپ تەپسىلىي بەتنىڭ لايىھەلىنىشى، ئۇسلۇبىغىچە، ھەممىسىنى بىۋاسىتە باشقا بىر ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسىغا كۆچۈرۈپ كەلسە بولىدۇ، بەزى تەقلىدىي بۇيۇملار دۇكانلىرى يەنە ماركىسىنىڭ نامىنى ئۆزگەرتىدۇ، «يۈرىكى چوڭ»لار تەقلىدىي بۇيۇملار دۇكىنىنىڭ نامىنىمۇ ئۆزگەرتمەيدۇ. 

گوفېڭ ئاياللار كىيىم-كېچەك دۇكىنىنىڭ خوجايىنى نىڭ زى، ئىلگىرى ئۈچىنچى تەرەپ ئاپپاراتىنىڭ ئېلېكتىرونلۇق سودا تەربىيەلەش كۇرسىغا قاتناشقان. ئۇنىڭ تونۇشتۇرۇشىچە، كۇرستا نۇرغۇن دۇكاندارلار مەخسۇس رەسىم ئوغرىلايدىغان دۇكاندارلار ئىكەن. «ئۇلارنىڭ ئۈندىدار توپى بار بولۇپلا قالماي، قانداق قىلغاندا سۈرەت ئوغرىلىسا ئاسان ئەرز قىلىنمايدىغان تەجرىبىلەر توغرىسىدا پىكىر ئالماشتۇرىدۇ، يەنە بەزى "تېخنىكا تەرەپدارى ماھىرلار" كۆپچىلىككە قانداق قىلىپ تېخنىكا ۋاسىتىسى ئارقىلىق، سۇپىنىڭ ئەسلىي ئىجادىيىتىنى قوغداش سىستېمىسىدىن ئۆزىنى قاچۇرۇشنى ئېيتىپ بېرىدۇ.» دەيدۇ ئۇ. 

مەخسۇس خالتىلىق مەھسۇلاتلارنى ئىشلەيدىغان سودا دىرېكتورى جياڭ خانىمنىڭ تونۇشتۇرۇشىچە، سۈرەت كۆچۈرگەنلەرنى جازالاش ئاسان ئىش ئەمەس ئىكەن. «ئەگەر ھوقۇققا دەخلى-تەرۇز قىلىپ كۆچۈرۈلگەن دەلىل-ئىسپاتلارنى قانۇن ئۈنۈمىگە ئىگە قىلماقچى بولساق، چوقۇم ھۆكۈمەت گۇۋاھلىقى ئورنىنىڭ گۇۋاھلىقىغا ئېرىشىشىمىز كېرەك، ھۆكۈمەت گۇۋاھلىقى ئورنىنىڭ ئېلېكتىرونلۇق سودا مەھسۇلاتلىرىنى گۇۋاھلىقىدىن ئۆتكۈزۈشى تور بېتى بويىچە ھېسابلىنىدۇ، بىر بەت 200 يۈەن بولىدۇ، ئادەتتە بىر مەھسۇلاتقا چېتىلىدىغان تور بېتىدە تەپسىلات بېتى، ئۇلانما بەت سېتىۋېلىش قاتارلىق بەش-ئالتە بەت مەزمۇن بولىدۇ، كۆچۈرۈلگەن قەغەز خالتا مەھسۇلاتىدىن 100 نەچچىسى بار، پۈتۈن توردا ھوقۇق بېرىلمىگەن ئىشلىتىش نۇسخىسىدىن 100 نەچچىسى بار. مۇنداقچە ئېيتقاندا، كەڭ كۆلەملىك تاغلىقلار ھەرىكىتى ئالدىدا، ھوقۇقنى قوغداش تەننەرخىلا 100 مىڭ يۈەن، ھەتتا نەچچە مىليون يۈەن بولىدۇ.» دەيدۇ ئۇ. 

دەۋا ھوقۇقىنى قوغداشقا قارىتا، كۆپ قىسىم زىيارەت قوبۇل قىلغۇچى سودىگەرلەر مۇنۇلارنى بىلدۈردى: ئۇلارنىڭ قانۇن بىلىملىرى ئاساسى كەمچىل بولغاچقا، قانداق ئەرز قىلىشنى بىلەلمەي، كەسپىي ئادۋوكاتلارنى تەكلىپ قىلىپ دەۋا قىلىپ، تۆلىگەن ۋاقتى، زېھنىي كۈچى، پۇل تەننەرخى بىلەن ئېرىشكەن تۆلەم ئوڭ تاناسىپ بولماي قالغاچقا، ئۇلار بۇنى كۆرۈپلا ئارقىغا داجىيدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە بىر بازارغا چۈشكەن بۇيۇمنىڭ ھاياتلىق دەۋرىيلىكى پەقەت بىر-ئىككى ئايلا ۋاقىت بولۇشى مۇمكىن، سوت ئېچىش جەريانىدا بۇ پاسوندىكى بۇيۇمنىڭ ھاياتىي كۈچى ئاياغلىشىشى مۇمكىن، دېدى بىر سودىگەر. 

ئۈچىنچى، نۇرغۇن جايلاردىكى بازارلارنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش تارماقلىرى: سۇپا ھالقىپ، سۈرەت ئوغرىلاش، دۇكان كۆچۈرۈش ناتوغرا رىقابەتنى شەكىللەندۈردى 

«جۇڭگو ئىقتىساد ھەپتىلىك ژۇرنىلى» مۇخبىرىنىڭ زىيارىتىنى قوبۇل قىلغاندا، مۇتلەق كۆپ ساندىكى سودىگەرلەر مۇنداق دەپ قارايدۇ: سۇپا ھالقىغان ئوغرىلىقچە رەسىم كۆچۈرۈش دۇكانلىرىدىكى قالايمىقان ئەھۋاللارغا قارىتا، بارلىق ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىلىرىنىڭ ھەممىسى ئىدارە قىلىش مەسئۇلىيىتى ۋە مەجبۇرىيىتىنى پائال ئۈستىگە ئېلىپ، سودىگەرلەرنىڭ تېخىمۇ ياخشى، تەرتىپلىك ئۆسۈپ يېتىلىشىگە ياردەم بېرىشى، بەلكى سودىگەرلەرنىڭ ئوغرىلىقچە رەسىم كۆچۈرۈش دۇكانلىرىغا يول قويماسلىقى كېرەك. ئالاقىدار تارماقلار سۇپا ھالقىپ تۈزەشنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇشنى كۈچەيتىشى، بولۇپمۇ ئىجتىمائىي ئالاقە، ئېلېكتىرونلۇق سودا قاتارلىق سۇپىلارنى تەكشۈرۈپ بىر تەرەپ قىلىش سالمىقىنى ئاشۇرۇپ، ھەقىقىي ئىجاد قىلغان ياخشى سودىگەرلەرنى قوغدىشى كېرەك، بولمىسا ئەسلىي ئىجادىيەتتە چىڭ تۇرىدىغان يېڭىلىق يارىتىش كۈچلىرى بارغانسېرى ئازىيىدۇ. 

نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش قانۇن-نىزاملارنىڭ قوللىشىدىن ئايرىلالمايدۇ. نۆۋەتتە، دۆلىتىمىزدىكى ئوغرىلىقچە سۈرەت كۆچۈرۈش دۇكانلىرىغا چېتىلىدىغان ئالاقىدار قانۇن-نىزاملار «ناتوغرا رىقابەتكە قارشى تۇرۇش قانۇنى»، «ئاپتورلۇق ھوقۇقى قانۇنى»، «تاۋار ماركىسى قانۇنى» قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. بىراق، «ئاپتورلۇق ھوقۇقى قانۇنى»، «تاۋار ماركىسى قانۇنى»نىڭ كۆپىنچىسى ھەق تەلەپ دەۋاسى بولغاچقا، سودىگەرلەر نۇرغۇن مەبلەغ ۋە زېھنىنى سەرپ قىلىپ، ئوغرىلىقچە سۈرەت كۆچۈرۈش دۇكىنىغا بىۋاسىتە زەربە بېرىش سالمىقى يېتەرسىز بولغان. 

بېيجىڭ شەھەرلىك جۇڭۋېن ئادۋوكاتلىق ئورنىنىڭ شېرىكى، بىلىم مۈلۈك ھوقۇقى نوپۇزلۇق ئادۋوكاتى ليۇ بىن مۇنداق دەپ قارايدۇ: «بىر كۇنۇپكا بىلەن دۇكان كۆچۈرۈش» قاتارلىق مۇشۇنىڭغا ئوخشاش قوراللاردىن پايدىلىنىپ يۆتكەش ئېلىپ بارسا، ئۇنىڭ سۇبيېكتىپ يامان نىيىتى تېخىمۇ روشەن، ھوقۇققا دەخلى-تەرۇز قىلىشتىكى خاتالىق دەرىجىسى بىر قەدەر ئېغىر بولۇپ، ھوقۇققا دەخلى-تەرۇز قىلىش قىلمىشى ھوقۇق ئىگىسىگە بولغان زىيىنى بىر قەدەر ئېغىر بولىدۇ. سۈرەت ئوغرىلاش قىلمىشى ماھىيەتتە يامان نىيەت بىلەن باشقىلارنىڭ دۇكىنىنىڭ «ئېقىم مىقدارى»نى ئىگىلىۋېلىپ، خېرىدارلارنى ئازدۇرۇپ، باشقىلارنىڭ دۇكىنىنىڭ خېرىدار مەنبەسىنى ئىگىلىۋالىدۇ. بۇ خىل «تەييار ماشىنىغا ئولتۇرۇش» قىلمىشى باشقىلارنىڭ قانۇنلۇق ھوقۇق-مەنپەئىتىگە زىيان يەتكۈزۈپلا قالماستىن، بەلكى ئادىل بازار رىقابىتى مۇھىتىغا بۇزغۇنچىلىق قىلىپ، ناتوغرا رىقابەت شەكىللەندۈرىدۇ. 

بۇ يىل 6-ئايدا، جياڭسۇ چاڭشۇ شەھەرلىك بازار نازارەت قىلىش-باشقۇرۇش ئىدارىسى مەملىكەت بويىچە تۇنجى تور دۇكىنىدا سۇپا ئاتلاپ ئوغرىلىق قىلىش، ناتوغرا رىقابەت دېلوسىنى تەكشۈرۈپ بىر تەرەپ قىلدى. 2021-يىلىنىڭ بېشىدا، جياڭسۇ چاڭشۇدىكى تيەنماۋ سودىگىرى سۈن ئەپەندى ئۆزى تارتقان مال جازىسىدىكى تاۋارلارنىڭ رەسىمىنىڭ بىر ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسىنىڭ دۇكان ئوغۇرلاش رەسىمى ئىكەنلىكىنى بايقىغان، ئۇ خوتۇنى بىلەن مودېل بولۇپ، پۇل خەجلەپ ئادەم تەكلىپ قىلىپ تارتقان مەھسۇلاتنىڭ ئاساسىي رەسىمى، تاۋارنىڭ تەپسىلىي كۆرۈنۈشى (بېزەكچىلىك)، مەھسۇلاتنىڭ ئوراش-قاچىلاش رەسىمى ۋە سۈپەت تەكشۈرۈش دوكلاتى قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى ئوغرىلانغان. چاڭشۇ بازارنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئىدارىسى سۈن ئەپەندىنىڭ پاش قىلىشىنى تاپشۇرۇپ ئالغاندىن كېيىن، تەكشۈرۈش ئارقىلىق، سۈرەت ئوغرىلىغان سودىگەرلەرنىڭ قىلمىشى ئادىل، تەرتىپلىك بولغان رىقابەت تەرتىپىگە تەسىر كۆرسىتىپ، ئىستېمالچىلارنى بەلگىلىك دەرىجىدە ئازدۇرۇش قىلمىشىنى سادىر قىلغان بولۇپ، سۈرەت ئوغرىلىغان سودىگەرلەرگە 50 مىڭ يۈەن جەرىمانە قويدى. 

تەكشۈرگۈچىلەرنىڭ سۈرۈشتۈرۈشىگە قارىتا، مەزكۇر سۈرەت ئوغرىلاپ (دۇكاننى ئوغرىلىقچە كۆچۈرۈپ) ساتقۇچى تەرەپ «سۈن ئەپەندىنىڭ دۇكان رەسىمىنىڭ ياخشى تارتىلغانلىقى، سېتىلىش مىقدارىنىڭ زور بولغانلىقى، ياخشى سېتىلغانلىقى»نى ئېتىراپ قىلغان. 

مۇخبىرنىڭ جېجياڭ ئۆلكىسى شاۋشىڭ بازىرىنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش تارمىقىدىن ئىگىلىشىچە، ئەسلى ئىجادىيەت سودىگەرلىرىنىڭ ئىنكاسى كۈنسېرى كۈچىيىۋاتقان سۇپا ھالقىغان ئوغرىلىقچە سۈرەت كۆچۈرۈش قىلمىشىغا بۇ ئىدارە يۈكسەك ئەھمىيەت بېرىپ، 10-ئاينىڭ ئوتتۇرىلىرىدا بىر ئىجتىمائىي ئالاقە ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىسىنىڭ ئوغرىلىقچە سۈرەتكە تارتىش تور دۇكىنىنى تەكشۈرۈپ بىر تەرەپ قىلغان ھەمدە جەرىمانە قويغان. بۇ تور دۇكىنى تيەنماۋ سۇپىسىدىكى بىر دېرىزە پەردىسى بايراقدار دۇكىنىنىڭ بىرىنچى ئىجادىي سۈرىتى، تاۋارلارنىڭ تەپسىلاتى ۋە سۈپەت تەكشۈرۈش دوكلاتىنىڭ ھەممىسىنى ئوغرىلاپ ئىشلىتىپ، ناتوغرا رىقابەتنى شەكىللەندۈرگەن. 

ليۇ بىن مۇنداق دېدى: نۇرغۇن جايلاردىكى بازارنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش تارماقلىرى ناتوغرا رىقابەت ئارقىلىق تور دۇكىنىنىڭ سۇپا ھالقىپ سۈرەت ئوغرىلاش قىلمىشىنى تەكشۈرۈپ بىر تەرەپ قىلىپ، تور دۇكىنىنىڭ سۇپا ھالقىپ سۈرەت ئوغرىلاش، دۇكان كۆچۈرۈش ئەھۋالىنى تۈزەشنى يېڭى يول بىلەن تەمىنلىدى، ھوقۇققا دەخلى-تەرۇز قىلىش دەۋاسىغا سېلىشتۇرغاندا، مەمۇرىي ۋاسىتىلەرنىڭ ئۈنۈمى تېخىمۇ يۇقىرى، تەننەرخى تېخىمۇ تۆۋەن بولۇپ، كۆپ ساندىكى كىشىلەرگە نىسبەتەن ھوقۇقنى قوغداش تېخىمۇ ئاسان. 

زىيارەت داۋامىدا، نۇرغۇن سودىگەرلەر مۇنۇلارنى بىلدۈردى: ھەر قايسى چوڭ ئېلېكتىرونلۇق سودا سۇپىلىرىنىڭ ھەمكارلىشىپ بىر تەرەپ قىلىش مېخانىزمى ئورنىتىپ، سۇپا ھالقىغان ئوغرىلىقچە دۇكان كۆچۈرۈش قالايمىقانچىلىقلىرىغا قاتتىق تەدبىر قوللىنىپ، زەربە بېرىپ تۈزەشنى ئۈمىد قىلىمىز. 

مەنبە: «جۇڭگو ئىقتىساد ھەپتىلىك ژۇرنىلى» سالونىدىن تەرجىمە قىلىندى.

----