بايلارنىڭ بايلىق توپلىشىدىكى بىرىنچى مەخپىيەتلىك: ئىجارە!- 大数跨境

بايلارنىڭ بايلىق توپلىشىدىكى بىرىنچى مەخپىيەتلىك: ئىجارە!

Nepkar

2022-03-20

导读：بايلارنىڭ بايلىق توپلىشىدا ئادەتتە ئۈچ خىل ۋاستە بار: ئىجارە، ئۆسۈم ۋە كارخانىنىڭ پايدىسى...

كۆپچىلىك ياخشىمۇسىلەر، يازما باشلىنىشتىن بۇرۇن كۆپچىلىككە بىر ئىشتا ئەسكەرتىش بەرمەكچىمەن: سالوننىڭ يوللاش قائىدىسى ئۆزگەرتىلگەن بولغاچقا، ئەگەر『在看』نى چېكىۋەتمىسىڭىز ياكى『星标』بەلگىسى قويۇلمىسا، يوللانغان سەرخىل يازمىلارنى كۆرەلمەسلىكىڭىز مۇمكىن! ئەگەر مەزكۇر سالوننىڭ سەرخىل مەزمۇنلىرىنى قولدىن بېرىپ قويۇشنى خالىمىسىڭىز، ئۈستى تەرەپتىكى «Nepkar» دېگەن كۆك خەتنى چېكىپ، ئاندىن ئوڭ تەرەپ ئۈستى بۇرجىكىدىكى «...» نى چەككەندىن كېيىن『设为星标』قىلىپ تاللاڭ. كۆپچىلىكنىڭ كۆڭۈل بۆلگىنىگە يەنە بىر قېتىم رەھمەت ئېيتىمەن!

-----

بايلارنىڭ بايلىق توپلىشىدا ئادەتتە ئۈچ خىل ۋاستە بار، بىرىنچىسى ئىجارە، ئىككىنچىسى ئۆسۈم، ئۈچىنچىسى كارخانىنىڭ پايدىسى، بۈگۈن بىز نۇقتىلىق ھالدا ئىجارە (租) ئۈستىدە توختىلىمىز. (ئەگەر بۇ ئۇقۇمنى چوڭقۇر چۈشەنمەكچى بولسىڭىز، «شۆ جاۋفېڭنىڭ ئىقتىساد تەپەككۇرى» ناملىق كىتابىنى سېتىۋېلىپ كۆرۈڭ!)

ئىجارە ھەققى بارلىق ئىقتىسادشۇناسلار بەس-مۇنازىرە قىلىدىغان ئەڭ كىچىك بىر تۈر، ئۇنىڭدىن قالسا ئۆسۈم ۋە تالاش-تارتىش بىر قەدەر چوڭ بولغان پايدا مەسىلىسىدۇر. بىز ئادەتتە ئىجارە ھەققى يەر ياكى ئۆي-مۈلۈكنى ئىشلىتىش ئۈچۈن تۆلەنگەن بەدەل دەپ قارايمىز. لېكىن، ئىقتىسادشۇناسلار ئىجارە ھەققى دېگەن بۇ سۆزنىڭ ئىشلىتىلىش ئۇسۇلىنى كېڭەيتكەن بولۇپ، ساقلانما مىقداردىكى كەم مۈلۈكنى تىزگىنلەش ئارقىلىق ئېرىشكەن ئەمگەكسىز كىرىمگە ۋەكىللىك قىلىدۇ.

يەرنىڭ قىممىتى، ئىجارە ۋە ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ ئۈزلۈكسىز ئۆرلەيدۇ، ئۇ شەھەرلەردە تەرەققىي قىلىدۇ، ئۇل مۇئەسسەسەلەر ياخشىلانغاندىن كېيىن، يەرنىڭ تەبىئىي قوشۇلما قىممىتىمۇ بۇ خىل تەرەققىيات پايدىسىنى ئاشۇرىدۇ، ئۇ ئەمگەكسىز تاپاۋەتكە تەۋە بولۇپ، كۈتۈلمىگەن بايلىق ھېسابلىنىدۇ. نۇرغۇن ئۆي ئىگىدارلىرى تەرەققىيات پايدىسىنى ھېس قىلمايدۇ، ئەگەر سىز 1 مىليون 500 مىڭ يۈەن قىممىتىدىكى بىر يۈرۈش ئۆي سېتىۋېلىپ، 2 مىليون يۈەن باھادا ساتسىڭىز، پۇل پاخاللىقىدىن كېيىنكى پايدىنى چىقىرىۋەتكەندىن كېيىنكى پايدا غەيرىي ئەمگەك خاراكتېرلىك كىرىم بولۇپ، كۈتۈلمىگەن بايلىق ھېسابلىنىدۇ. لېكىن، بۇ جەھەتتە بايلار ئەڭ زور پايدىغا ئېرىشىدۇ، ئەگەر بىر ئادەمنىڭ ئەمگەكسىز كىرىمى ئۇ ئىگە بولغان كۆچمەس مۈلۈك ياكى بايلىقتىن كەلگەن بولسا، بۇ ئادەم سىياسىي ئىقتىسادشۇناسلار مەنىسىدىكى ئۆسۈم يېگۈچىلەر ھېسابلىنىدۇ. كىنەز ۋىسمىنتېس ئەڭ تىپىك مىسال بولۇپ، ئۇ ئەنگلىيە بايلار تىزىملىكىدە سەككىزىنچى ئورۇندا تۇرۇپ، نۇرغۇن يەرگە ئىگە بولغان.

بۇ خىل قارىماققا مۇۋاپىق بولغان كىرىمگە ھەقىقىي تۈردە ئېرىشكەن بولامدۇ؟ ئادام سىمىت ئەينى چاغدا ئۆسۈم يىگۈچىلەرنىڭ ئەمگەكسىز كىرىمىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى ئۆزىنىڭ ئىستېمال مىقدارىدىن ئېشىپ كەتكەن ئەمگەكچىلەردىن كەلگەنلىكىنى، ئۆسۈم يىگۈچىلەر باشقىلارنىڭ قولايلىقىدىن بەھرىمەن بولغانلىقىنى توغرا تونۇپ يەتكەن.

مەلۇم بىر ئادەم 1 مىليون ئىجارە ئالسا، پەقەت ئۇلار تاۋار ۋە مۇلازىمەت سېتىۋالالىغان ئەھۋال ئاستىدىلا، بۇ ئىجارە ئاندىن قىممەتكە ئىگە بولىدۇ، شۇڭا، چوقۇم باشقا كىشىلىك ھايات ئارقىلىق ئارتۇقچە تاۋار ۋە مۇلازىمەت ئىشلەپچىقىرىشى كېرەك، ئۆسۈم يېگۈچىلەر ساغلام قۇرامىغا يەتكەن ئادەم بولۇش سۈپىتى بىلەن، بۇنداق نامۇۋاپىق غەيرىي ئەمگەك خاراكتېرلىك كىرىمگە ئېرىشمەسلىكى كېرەك.

ھەر بىر ئادەم يەر بولغاندىلا ئاندىن مەۋجۇت بولۇپ تۇرالايدۇ، ھەم ئاسانلىقچە يېڭى يەرلەرنى كۆپەيتكىلى بولمايدۇ، شۇڭا، ئەگەر يەر ئاز ساندىكى كىشىلەرگە تەۋە بولسا، باشقىلار پومېشچىكلارنىڭ يېرىنى ئىشلىتىش ھوقۇقىغا ئېرىشىش ئۈچۈن چوقۇم پومېشچىكلارغا ئىجارە ھەقق تاپشۇرۇشى كېرەك. يەر، قېزىلما بايلىق ۋە باشقا كېرەكلىك مال-مۈلۈكلەرنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇۋاتقىنىغا خېلى يىللار بولدى. بۇنىڭدىن شۇنى كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، بىز ئەمەلىي قىممىتى بار يېڭى شەيئىلەر ئۈچۈن ھەق تۆلىمەيمىز ئۇلارنىڭ تەننەرخى ئۈچۈن ھەق تۆلىمەيمىز. ئۇنداقتا، بىز زادى نېمە ئۈچۈن يەرگە ئاددىيلا زىرائەت ئۈندۈرگىلى بولمايدىغان يەرگە ئىگە بولۇش ئۈچۈنلا پۇل تۆلەيمىز؟ ئەگەر پومېشچىكلار يەرنى ياخشىلىسا، ياكى ئۇنىڭ ئۈستىگە ياسالغان ئەسلىھەلەر ئىجارىگە ئالغۇچى بولسا يەرنى ئۆزگەرتىش تەننەرخى بولىدۇ. تۆلەنگەن بۇ بىر قىسىم ئىجارە ھەقق پومېشچىكنىڭ ئەمگەك كىرىمى ھېسابلىنىدۇ. ئۇنىڭدىن باشقا قوشۇلما قىممىتى ئېشىشنى ئامېرىكىلىق ئىسلاھاتچى ھېنرى جورج بىلەن چېرچىل يەرنىڭ تەبىئىي قوشۇلما قىممىتى ئېشىش دەپ ئاتىغان. پومېشچىك يەر سېتىۋالغان ھەمدە ئۇنىڭ ئۈستىگە ئۆي سېلىپ ئىجارىگە بەرگەندە، ئىجارە ئالغۇچى تاپشۇرغان ئۆي ئىجارىسى پومېشچىكلارنىڭ ئۆي سېلىش خىراجىتىنى تولۇقلاپلا قالماستىن، يەنە نوقۇل ئىقتىسادىي ئىجارە ھەققىنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، ئىستاتىستىكىغا ئاساسلانغاندا، ئامېرىكا مىللىي دارامىتىنىڭ %33 ئىجارە ھەققىدىن كېلىدىكەن، ئىجارە كىرىمى دائىم پايدا دەپ ئاتالسىمۇ، ئەمەلىيەتتە ئۇنداق ئەمەس. تونى ئىجارە باشقىلارنىڭ ئەمگىكىدىن ئېلىنىدىغان شەخسىي باجغا ئوخشايدۇ، دەپ قارىغان.

بىز ئىقتىسادىي تەرەققىي قىلىۋاتقان قۇدرەتلىك دۆلەتتە بۇ خىل ئەھۋالنىڭ تېخىمۇ ئومۇملاشقانلىقىنى كۆرۈپ باقايلى. مەسىلەن، لوندوندىكى ئېپىسكوپ كوچىسى ئەنگلىيەدە ئىككىنچى ئورۇندا تۇرىدىغان بايلار كوچىسى. بۇ كوچىنىڭ ئۈچتىن بىر قىسىم داچىسىدا ئادەم تۇرمايدۇ لېكىن ئۇلارنىڭ كۆپىنچىسىدە نوپۇسى بار. نوپۇسى بار چەت ئەللىكلەر ئۇ يەردە كۆپ قىسىم ھەشەمەتلىك تۇرالغۇلارنى ئىلكىدە تۇتىدۇ، ھەر يىلى بىر قىسىم كىشىلەرنىڭ پەقەت ناھايىتى قىسقا ۋاقىت ئولتۇراقلىشىشىدىكى سەۋەب باجدىن قېچىش ئۈچۈن، بەزى ياخشى بوشلۇقلار يىللارنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ، گەرچە ئۇزۇن يىل رېمونت قىلىنمىغان بولسىمۇ، بۇ ھەشەمەتلىك ئۆيلەرنىڭ بازار قىممىتى نەچچە مىليون يۈەنگە يەتتى. بۇ ئۆي ئىگىسىنىڭ ئۆي سالغانلىقىدىنلا ئەمەس، بەلكى لوندون شەھىرىنىڭ ئومۇمىي تەرەققىياتىنىڭ قوشۇمچە تەسىرىمۇ مۇھىم رول ئوينايدۇ. ئۆي ئىگىدارلىرى بۇ ھەشەمەتلىك ئۆيلەرنى سېتىۋېلىشنى مەبلەغ سېلىش، دەپ قارايدۇ، لېكىن ئەمەلىيەتتە، بۇ پەقەت بىر خىل قولايلىقتىن پايدىلىنىش ھەرىكىتى بولۇپ، باشقىلار ياراتقان تەرەققىيات پايدىسىغا ئىگە بولىۋېلىشتۇر.

ھۆكۈمەت بۇ ئۆي ئىگىدارلىرىدىن ھەشەمەتلىك ئۆي بېجى ئالمايدۇ، ئەمما ھۆكۈمەتنىڭ تۇرالغۇسىدا ئولتۇرىدىغان تۆۋەن كىرىملىك كىشىلەردىن رەھىمسىز ياتاق بېجى ئالىدۇ، ئەگەر ئۇلارنىڭ ئۆيىدە بىكار ياتاق ئۆي بولسا، بىر بولسا ياتاق ئۆي بېجى تاپشۇرىدۇ ياكى ئۆزى كۆلىمى تېخىمۇ كىچىك ئۆيگە كۆچۈپ كىرىدۇ، لېكىن ھۆكۈمەت ئۇنچە كۆپ كۆلەمدىكى ئۆي بىلەن تەمىنلىيەلمەيدۇ.

بۇ يەرنى بېسىپ «دەۋر تەرەققىياتى، ئىقتىساد يۈزلىنىشى ۋە كەلگۈسىدىكى بىز!» دېگەن يازمىنى كۆرۈڭ!

بۇ يەرنى بېسىپ «خېڭدانىڭ كىرىزىس ۋەقەسى ۋە بۇنىڭدىن كېيىنكى ئىقتىساد يۈزلىنىشى!» دېگەن يازمىنى كۆرۈڭ!

------

تەۋسىيە كىتاب: شۆ جاۋفېڭ «ئىقتىساد تەپەككۇرى»

ئەگەر مەزكۇر كىتابنىڭ تولۇق مەزمۇنىغا قىزىقسىڭىز تۆۋەندىكى ئىككىلىك كودنى سىكاننېرلاپ مەزكۇر كىتابنىڭ ئۇيغۇرچە ئېلېكىتىرونلۇق نۇسخىسىنى ئوقۇڭ!