سەككىز يىل ئىلگىرى، شياڭگاڭدىكى بىر باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇغۇچىسى «لى جەمەتىنىڭ شەھىرى» دېگەن ماقالىنى يازغان.
ـــ لى جياچېڭ، ئىسمى-جىسمىغا لايىق شەخس، شياڭگاڭ دەل لى جەمەتىنىڭ شەھىرى. ئۇ بىزنىڭ پاناھگاھىمىز، شياڭگاڭدىكى بارلىق مەۋجۇداتلارنى ئۇ ياراتقان....
بەزىلەر مۇنداق دەيدۇ: «شياڭگاڭلىقلار تۇغۇلغاندىن تارتىپ ئۆلگۈچە، ھەممىسى لى جەمەتىنىڭ قول ئاستىدا قالىدۇ.»
لى جياچېڭنىڭ قول ئىلكىدىكى چاڭجياڭ شىركىتى، خېجى-خۇاڭپۇدىن چاڭجياڭ ئاساسىي قۇرۇلۇشى، ئېلېكتىر ئېنېرگىيەسى كەسپىگىچە بولغان ساھەلەر پۈتكۈل شياڭگاڭغا سىڭىپ كەتكەن.
ئۇنىڭدىن كېيىن، لى جياچېڭ مال-مۈلكىنى تەلۋىلەرچە سېتىپ، شياڭگاڭ ۋە چوڭ قۇرۇقلۇقتىن 350 مىليارد يۈەن نەق پۇل يىغىۋالغان.
پۇلنى قولغا ئالغاندىن كېيىن، لى جياچېڭ ئەنگلىيەنىڭ يېرىمىنى سېتىۋالدى.
ئەنگلىيەنىڭ 1/4 قىسىم ئېلېكتر كۈچى.
7% لىك سۇ بىلەن تەمىنلەش ۋە %40 لىك تېلېگراف بازىرى؛
ئۈچتىن بىر قىسىم ئەنگلىيە پىرىستانى، 500 مىڭ كۋادرات مېتىردىن ئارتۇق يەر بايلىقى بار.
يېرىم ئەنگلىيە، ھەممىسى لى جياچېڭ ئۈچۈن ئىشلەيدۇ.
ئەنگلىيە پۇقرالىرى بەلكىم: ئەنگلىيە، لى جەمەتىنىڭ «ئىككىنچى شەھىرى» دەپ ماقالە يېزىشنى ئويلىغان بولۇشى مۇمكىن.
بۇلتۇر دۆلەت ئىچىدىكى نۇرغۇن ئاخبارات ۋاستىلىرى لى جياچېڭنى چوڭ زىيان تارتتى دەپ مەسخىرە قىلغان ئىدى.
چۈنكى، ئەنگىلىيە ياۋروپا ئىتتىپاقىدىن چىقىپ كەتكەندىن كېيىن، ئىقتىسادى ئېغىر دەرىجىدە تۆۋەنلەپ كەتكەن ئىدى.
لېكىن يېرىم ئەنگىلىيەنى سېتىۋالغان لى جياچېڭ، يەنە كۆپ پۇل تاپتى.
لى جياچېڭ يەنە بىر قېتىم پۇلغا كۆمۈلۈپ كەتتى.
يېقىندا، گاز قەھەتچىلىكى، ماي قەھەتچىلىكى، توك قەھەتچىلىكى قاتارلىق مەسىلىلەر پۈتكۈل ياۋروپانى قاپلىدى.
ئەنگىلىيەدە توك باھاسى چەكلىمىسى يوق، باھا پۈتۈنلەي بازارغا ئاساسەن بېكىتىلىدۇ.
يېرىم يىلدىلا لى جياچېڭ ئەنگىلىيەنىڭ ئېلىكتىر ئېنىرگىيەسى ساھەسىدىن 30 مىليارد يۇەن پۇل تاپتى.
ئەنگلىيە پۇقرالىرى يۇقىرى توك باھاسى سەۋەبلىك قاتتىق تىركىشىۋاتقاندا، لى جياچېڭ كۈنىگە 200 مىليون يۈەنگە يېقىن پۇل تېپىۋاتىدۇ.
شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، بۇ يىل يەر شارى بويىچە دېڭىز تىرانسپورت باھاسى زور دەرىجىدە ئۆستى، لى جياچېڭ بولسا يەنە بىر قېتىم چوڭ پايدا ئالغۇچى ھېسابلىدۇ.
ھازىر يەر شارى بويىچە كېمە تېپىش تەس، جۇڭگودىن ئامېرىكىغا 300 كونتېينېر (集装箱)نى توشۇش ھەققىگە بىر كېمە سېتىۋالغىلى بولىدۇ.
نۇرغۇن سۇ ترانسپورتى ماگناتلىرىنىڭ پايدىسى نەچچە ئون ھەسسە ئاشتى.
ئامېرىكا پورتى ھازىر يەنىلا چوڭ تىقىلىپ قېلىش ھالىتىدە تۇرماقتا، بايدېن پورت 007 گە بىۋاسىتە يۈرۈش قىلىش بۇيرۇقى چۈشۈردى.
ئەنگىلىيەنىڭ ئۈچتىن بىر قىسىم پورتىنى كونترول قىلىۋالغان لى جياچېڭ ناھايىتى كۆپ پۇل تاپتى.
شياڭگاڭدا قورسىقى تويغان لى جياچېڭ ئەنگلىيەدىمۇ مۇۋەپپەقىيەتلىك ھالدا قان شورىدى.
ئەمەلىيەتتە، بۇنچە كۆپ پۇل تېپىشقا قارىغاندا، مەن لى جياچېڭنىڭ قېچىش ئىقتىدارىغا تېخىمۇ قايىل.
2008-يىلى پاي بازىرىدا نۇرغۇن شياڭگاڭلىق بايلار كۈدىگە ئايلاندى، پەقەت لى جياچېڭلا قۇتۇلۇپ قالدى.
ئىش تۈگىگەندىن كېيىن، لى جياچېڭ پىشىنى پۇلاڭلىتىپ: «چوققىدىن قېچىشتىكى مەخپىيەتلىك، چوققىغا چىقماسلىق» دېگەن داڭلىق سۆزنى قىلدى.
بىز لى جياچېڭنىڭ 2013-يىلى باشلانغان دۇنكىرك چوڭ چېكىنىشىنى يەنە بىر قېتىم ئەسلەپ باقايلى.
رەسىم مەنبەسى: ئەتىگەنلىك قاراۋۇل تەتقىقات بۆلۈمى
2013-يىلى 10-ئايدا، لى جياچېڭ شەرق پېرېۋوت مەركىزىنى قاتناش بانكىسىغا سېتىپ بەرگەن.
2015-يىلى 9-ئايدا، چاڭجياڭ كەسپى بىلەن خېجى-خۇاڭفۇ قايتا تەشكىللىنىپ بىرلەشتۈرۈلۈپ، چاڭجياڭ ئاساسىي قۇرۇلۇشى بىلەن ئېلېكتىر ئېنېرگىيەسى كەسپى بىرلەشتۈرۈلۈپ، پاي بازىرىدىن چېكىندۈرۈلۈپ، لى جەمەتىنىڭ پېيى بازارغا سېلىنغان بارلىق كارخانا مۈلكى چەت ئەل مۈلكىگە ئۆزگەرتىلدى.
ئەينى ۋاقىتتا، نۇرغۇن كىشىلەر ئۇنى بىر ئەخمەق دەپ قاراشقان ئىدى.
چۈنكى، 2013-يىلىدىن كېيىنكى ئۆي باھاسى سىجىل ئۆسۈۋاتقان ئىدى.
لېكىن، ئۇلارنىڭ ھەممىسى لى جياچېڭنىڭ: «مەن ئەڭ ئاخىرقى بىر يارماققا كۆز تىكمەيمەن!» دېگىنىنى ئۇنتۇپ قالغانىدى.
كېيىنكى ئىشلارنى كۆپچىلىك ئېنىق بىلىدۇ.
ئۈچ قىزىل سىزىق ۋە ئىككى يۇقىرى چەك بازارنى قايتىدىن تەڭشىدى.
بۈگۈنكى كۈندە دۆلەت ئىچىدىكى ئۆي-مۈلۈك كارخانىلىرىنىڭ تۇرمۇشى ئاساسەن ياخشى ئەمەس (خېڭدا ئەڭ تىپىك مىسالىدۇر.)
شۈ جيايىن ھەر تەرەپكە چېپىپ ئادەم ئىزدەۋاتقاندا، لى جياچېڭ قىلچە قىينالمايلا شياڭگاڭنىڭ بىر پارچە ئالتۇن يېرىنى، يەنە چېڭدۇ بىلەن شاڭخەيدىن ئىككى پارچە يەر سېتىۋالدى.
ھەتتا، يېڭى ئېنېرگىيەگە مەبلەغ سالىدىغانغا يېتەرلىك نەق پۇلمۇ بار.
300 مىليون مەبلەغ يۈرۈشتۈرگەن ۋېيما ئاپتوموبىلى.
لى جياچېڭ يەنە دۆلەت ئېلېكتىر تورى ئېلېكتىر ئېنېرگىيەسى بىلەن ھەمكارلىشىپ، 2 مىليارد 500 مىليون يۈەن مەبلەغ سېلىپ، يېڭى ئېنېرگىيە تۈرىگە قاتناشتى.
كۆپچىلىكنىڭ ھەممىسى يەر كېڭەيتىشكە ئامالسىز قالغاندا، ئۇنىڭ قولىدا نۇرغۇن نەق پۇل بار ئىدى.
پىشۋا دېگەن ھامان پىشۋا دە!
لى جياچېڭ پەقەت «ئىلكىدە يېتەرلىك پۇل بولسىلا، جاڭگالدا شورپا!» دېگەن بىر جۈملە سۆزنىلا قىلاتتى.
ئەنگلىيە، ئۇنىڭ نەق پۇل سېغىن كالىسى.
ئۇ يەنە مۇۋەپپەقىيەتلىك ھالدا پىشاڭدىن ئەگىپ ئۆتۈپ كەتتى.
نېمىلا دېگەن بىلەن، ئۆي-مۈلۈكچىلىك مەشغۇلاتىدا سىز لى جياچېڭ بىلەن نەيرەڭ ئوينايمەن دەيدىكەنسىز، ھەقىقەتەن بەك نادانلىق قىلغان بولىسىز.
ئىچكىرىدىكى بىر ئۆي-مۈلۈك كارخانىسى يالىڭاچلىنىپ قالغاندا، لى جياچېڭ ئاللىبۇرۇن قىرغاققا چىقىپ بولغان ئىدى.
ئەينى يىلى، لى جياچېڭ بىرىنچى باي بولغان چاغدا، ما يۈن، ۋاڭ جيەنلىنلەر تېخىچە ئىگىلىك تىكلەۋاتقان ئىدى.
بەزىلەر، لى جياچېڭ ئاللىقاچان بىرىنچى باي ئەمەسقۇ؟ دېيىشىدۇ.
ئەمەلىيەتتە، سىز لى جياچېڭنىڭ مال-مۈلكىنى بەك تۆۋەن چاغلاپ قاپسىز.
ھازىرقى بازار قىممىتى ئاران 199 مىليارد 400 مىليون يۈەن بولۇپ، 200 مىليارد شياڭگاڭ پۇلىغا يەتمەيدۇ.
ئەمەلىيەتتە، چاڭجىياڭ-خېجىنىڭ نەق پۇل زاپىسى 155 مىليارد يۈەنگە يەتكەن.
پەقەت نەق پۇل زاپىسىلا بازار قىممىتىگە يېتىشىۋالغان.
چاڭجىياڭ-خېجىنىڭ نۆۋەتتىكى ئومۇمىي مۈلكى 1 تىرىليون 250 مىليارد يۈەن، ساپ مۈلكىمۇ 600 مىليارد يۈەندىن ئېشىپ كەتتى.
مۇنداقچە ئېيتقاندا، بازار قىممىتى شىركەتنىڭ ساپ مۈلكىنىڭ ئۈچتىن بىرىگە توغرا كېلىدۇ، ئېغىر دەرىجىدە تۆۋەن مۆلچەرلەنگەن.
چاڭجىياڭ-خېجىنىڭ بۇ يىلقى پايدىسى 40 مىليارد يۈەندىن ئېشىپ كېتىدىغان بولۇپ، بازار پايدا نىسبىتى 5 ھەسسىگە يەتمەيدۇ، دېيىلگەن.
شىركەت قىممىتى ئېغىر دەرىجىدە تۆۋەن مۆلچەرلەنگەنلىكتىن، لى جياچېڭ شىركەتنى تۆۋەن باھادا خۇسۇسىيلاشتۇرۇشنى ئىشقا ئاشۇرالىغان.
ئۇ ھەر يىلى شىركەتتىن غايەت زور پايدىغا ئېرىشىدۇ، ئاندىن ئالغان پايدىسى ئارقىلىق تۆۋەن مۆلچەرلەنگەن پاي چېكىنى سېتىۋالىدۇ.
بۈگۈنكى كۈندە، لى جياچېڭنىڭ چاڭجىياڭ ئوقەتچىلىكى گۇرۇھىدىكى پېيى %90 تىن ئېشىپ، شىركەتنى خۇسۇسىيلاشتۇرۇشقا ئازلا قالدى.
ئەگەر لى جياچېڭ چاڭجىياڭ ئوقەتچىلىكىنى مۇۋەپپەقىيەتلىك ھالدا خۇسۇسىيلاشتۇرالىسا، 600 مىليارد يۈەن كىرىم قىلالايدۇ.
ئۇنىڭ ئۈستىگە لى جياچېڭنىڭ چاڭجىياڭ ئوقەتچىلىكىدىكى 300 مىليارد يۈەندىن ئارتۇق ساپ مۈلكى بىر تىرىليون شياڭگاڭ پۇلىغا يېقىنلىشىدۇ.
باشقىلارنىڭ پېيىنى بازارغا سېلىشى بايلىقىنى چوڭايتقانلىق، ئەمما لى جياچېڭ بازاردىن پايدىلىنىپ بايلىقىنى يوشۇرىدۇ.
بۇ، ئۇنىڭ شەخسىي مەبلەغ سېلىش فوندى تېخى ھېسابلاپقا كىرگۈزۈلمىگىنى.
چوڭ قۇرۇقلۇقتىن مەبلىغىنى تارتىپ چىكەتكەندە، بىز بەك غەزەپلەندۇق.
لى جياچېڭ مۇنداق دەيدۇ: «مەن پەقەت پايدا ئېلىشىم كېرەك.»
تېخىمۇ غەزەپلەنگىنى شياڭگاڭ پۇقرالىرى ئىدى.
چۈنكى، سانسىزلىغان شياڭگاڭلىقلارنىڭ نەزىرىدە، ئۇ بىر قوللۇق باي-نامراتلىق پەرقىنى چوڭايتقان ئىدى.
لى جياچېڭ، نېمە ئىشلارنى قىلدى؟
10 كۇۋادرات مىتېرغىمۇ يەتمەيدىغان دەرىجىدىن تاشقىرى كىچىك ئۆي شەكلىنى بارلىققا كەلتۈرۈپ، ياشلارنىڭ ئەڭ ئاخىرقى بىر يارمىقىنىمۇ بوش قويمىغان ئىدى.
لى جياچېڭ ئۆي-مۈلۈك كەسپى ئارقىلىق شياڭگاڭنىڭ پۇل مۇئامىلە، ئېلېكتىر ئېنېرگىيەسى، پىرىستان، تېلېگراف قاتارلىق خەلق تۇرمۇشى ساھەسىنى كونترول قىلدى.
بۇلارنىڭ ھەممىسى شياڭگاڭ پۇقرالىرىنىڭ كىيىم-كېچەك، يېمەك-ئىچمەك، تۇرالغۇ ۋە يۈرۈش-تۇرۇشىغا مۇناسىۋەتلىك.
بۇلارنى مونوپول قىلىۋالغان لى جياچېڭ بارا-بارا شياڭگاڭ پۇقرالىرىنىڭ ھەميانىنى قۇرۇقداپ بولدى.
بىراق نەچچە يىلدىن بۇيان، ئۆي باھاسى ئۆسۈپ، كىرىمىمىز ئۆسمىدى، ئەمما لى جەمەتى شياڭگاڭنىڭ پۈتكۈل ئۆي-مۈلۈك بازىرىنى مونوپول قىلىۋالدى.
قانداقمۇ خەلقنىڭ نارازىلىقى قوزغالماي تۇرالىسۇن؟
لى جەمەتى ئىزچىل 7 مىليون شياڭگاڭلىقنىڭ قېنىنى شوراپ كېلىۋاتىدۇ.
تېخىمۇ قورقۇنچلۇقى شۇكى، ئۆي-مۈلۈك سودىسى قىلىش ياشلارنىڭ كەلگۈسىنى نابۇت قىلدى.
ئۆي-مۈلۈك كەسپى بىلەن شۇغۇللانغاچقا، شياڭگاڭدا يەرلىك ئالاقە تورى كارخانىسى يوق.
ئۆي-مۈلۈك كەسپى بىلەن شۇغۇللانغاچقا، جۇڭگو ئۆزىكىنىڭ ئاتىسى جاڭ رۇجىڭ قوغلاپ چىقىرىلدى.
ئۆي-مۈلۈك كەسپى بىلەن شۇغۇللانغاچقا، شياڭگاڭدا پەقەت پۇل مۇئامىلە كەسپىلا پۇت دەسسەپ تۇرالىدى.
زىيادە پۇل مۇئامىلىلەشتۈرۈش، جەمئىيەتتىكى باي-نامراتلىق پەرقىنى ئېغىرلاشتۇرۇۋېتىدۇ.
ئەمما، لى جياچېڭ بۇنىڭغا مۇنداق جاۋاب قايتۇردى: «مەن بىر سودىگەر، كۆپچىلىكنىڭ ماڭا كەلسە-كەلمەس قالپاق كىيدۈرۈپ قويماسلىقىنى ئۈمىد قىلىمەن.»
توغرا، لى جياچېڭ پەقەت سودىگەر بولۇپ، پايدىنىلا قوغلىشىدۇ.
لى گۇاڭياۋ ئۇنىڭغا مۇنداق باھا بەرگەنىدى: لى جياچېڭ پەقەت بىر ھايانكەش بولۇپ، پايدىنى كۆزلەشتىن باشقىنى قىلمايدۇ.
لى جياچېڭغا نىسبەتەن ئېيتقاندا، قەيەردە پايدا بولسا، ئۇ شۇ يەرگە باراتتى.
سودىگەر سودىنىڭلا پېيىدا بولىدۇ.
سودىگەر يۈزسىز بولسا بولىدۇ، لېكىن پايدا ئالمىسا بولمايدۇ.
ۋەزىيەتنىڭ ئۆزگىرىشى لى جياچېڭنىڭ سودا تاللىشىنى تىزگىنلىمەكتە ئىدى.
بۈگۈنكى كۈندە، قان شورىغۇچى بۇ كاپىتالىست يەنە قايتىپ كەلدى.
بىز قارشى ئېلىشىمىز كېرەكمۇ؟
كاپىتالنىڭ پايدا قوغلىشىشىدا، مەسىلە يوق.
لېكىن خاتالىقى ئۈستىدە ئويلىنىشنى بىلمەيدىغان كاپىتال ئەڭ چوڭ مەسىلىدۇر.
مەنبە: مى قورۇسى چەتئەلدە سالونىدىن تەرجىمە ئاساسىدا تەييارلاندى.
سىزگە ئالاھىدە نەپ بېرىدىغان تىللالىق يازمىلار (تېمىنى چەكسىڭىزلا بەت ئاتلايدۇ!):
بىۋاسىتە نەپدان سالونىغا ئەگىشىۋېلىپ كۆرسىڭىزمۇ بولىدۇ!
يۇقىرىقى يازمىلارنىڭ بەزىلىرى ھەقلىق يازمىلار بولۇپ، ئەگەر بىۋاسىتە سالوندىن كۆرسىڭىز بەلكىم چىقىمىڭىز سەل ئارتىپ كېتىشى مۇمكىن، شۇڭا ئەگەر يۇقىرىدىكى يازمىلارغا ھەقىقەتەن قىزىقسىڭىز، سىزنىڭ يەنىلا نەپبىلوگىنىڭ ئايلىق كارتىسىنى سېتىۋېلىش شەكلىدە پايدىلىنىشىڭىزنى ئالاھىدە تەۋسىيە قىلىمىز، چۈنكى نەپبىلوگىنىڭ ھازىرقى ئېتىبارلىق ئايلىق كارتىسى ئاران 29.9 يۈەن بولۇپ، ھازىرغا قەدەر نەپبىلوگىدا ئېلان قىلىنغان 100 پارچىدىن ئارتۇق يۇقىرى پايدىلىنىش قىممىتىگە ئىگە يازمىلاردىن بىر ئاي ئىچىدە خالىغانچە ھەقسىز پايدىلىنالايسىز!
ئالاھىدە سەمىڭىزگە سېلىپ قويىدىغىنىمىز، سالونغا قارىغان نەپبىلوگ نىسبەتەن جانلىقلىققا ئىگە بولغاچقا، ئادەتتە كۆپىنچە يازمىلار ئالدى بىلەن نەپبىلوگىدا ئېلان قىلىنىدۇ، شۇڭا يازمىلاردىن تېخىمۇ بالدۇر پايدىلىنىش ئىمكانىيىگە ئېرىشىش ئۈچۈنمۇ نەپبىلوگى ياخشى تاللىشىڭىز بولالايدۇ!
تېخىمۇ كۆپ مۇناسىۋەتلىك يازمىلارنى كۆرمەكچى بولسىڭىز تۆۋەندىكى ئىككىلىك كودنى سىكاننېرلاپ كۆرۈڭ!
يېقىندا نەپداندا كۆپچىلىككە تەمىنلەنگەن يېڭىلىق مەزمۇنلاردىن ھادىسە تۈسىنى ئالغان نادىر كىتاب «ئىقتىساد تەپەككۇرى»، ئېلى قۇربان مۇئەللىمنىڭ كىلاسسىك دەرسى «مېنىڭ پىسخىكا مەسلىھەتچىم» ۋە «خەير-خوش چۈشكۈنلۈك»، سودا ساھەسىدىكى نادىر دەرسلىك «شىركەتنىڭ كۈچى»، سودا ساھەسىدىكى تەپەككۇر ئۇچقۇنى چاچقۇچى نادىر كىتاب «0 دىن 1 گە»، مۇۋەپپەقىيەت قازىنىش يولىدىكى ياخشى يېتەكچى «چوڭ خوجايىننىڭ مەخپىيىتى»، كىشىلىك ھايات پىلانلاش يېتەكچى ئوقۇشلۇقى «كەلگۈسى ئۈچۈن يېزىلغان خەتلەر»، پۇلنى چۈشىنىش جەھەتتىكى نادىر كىتاب «باي دادام، نامرات دادام» ۋە «باي دادام، ئىقتىسادىي قابىلىيىتىڭىزنى ئۆستۈرسۇن»، «ئىنسان تەبىئىيىتىدىكى ئاجىزلىقلار ۋە ئارتۇقچىلىقلار»، «تىلدىكى بۆسۈش»، «ناتىقلىق سەنئىتى»، «ئادەت تۈرمىسىدىن ھالقىڭ»، «ھىجرانى قىسسە سۆزلەيدۇ» تېمىسىدىكى تۆت چوڭ كىلاسسىك ئەسەر ھەققىدىكى زور ھەجىملىك پىروگرامما ئۇنىڭدىن باشقا ئەڭ يېڭى نەشردىكى فوتوشوپ ئۆگىنىش دەرسلىكى (جەمىئىي 104 قىسىم، ھەر بىر قىسمىنىڭ ۋاقتى يېرىم سائەتتىن بىر سائەتكىچە داۋاملىشىدۇ) «فوتوشوپ 2021-نەشرىنى تولۇق ئۆگىنىش سىن دەرسلىكى» ۋە «فوتوشوپتىن ئالاھىدە كۈچەيتمە سىنىپ دەرسلىكى» ۋە نەپداندا ئىلگىرى بار بولغان دەرسلىك ۋە كىتابلارنىڭ ھەممىسى كۆپچىلىكنىڭ ياخشى پايدىلىنىش قىممىتىگە ئىگە بايلىقى بولالايدۇ.
يۇقىرىقىلارغا ئېرىشىش ئۇسۇلى نەپدان، نەپكار سالونلىرىنىڭ تىزىملىكىدىن مۇناسىپ بەت يۈزىگە كىرىپ ئېرىشسىڭىز بولىدۇ.
