«تارىخىي خاراكتېرلىك» ئاساسىي قۇرۇلۇش قانۇن لايىھەسى- 大数跨境

«تارىخىي خاراكتېرلىك» ئاساسىي قۇرۇلۇش قانۇن لايىھەسى

NepKan

2021-11-07

导读：جۇڭگو-ئامېرىكا ئىككى دۆلەتمۇ ئۆزئارا تاشنى سىلاپ دەريادىن ئۆتۈشنى كەينى-كەينىدىن باشلىدى.

بۈگۈن سەھەردە 20 دۆلەت گورۇھى ۋە گلاسگوۋدىن قايتىپ كەلگەن بايدېن بىر مەيدان چوڭ غەلبىنى كۈتىۋالدى، ئاۋام پالاتاسى تارىخىي خاراكتېرلىق ئۇل ئەسلىھە قانۇن لايىھەسىنى ماقۇللىدى.

پارلامىنت باشلىقى پېلوسىنىڭ تۇيۇقسىز ھۇجۇمى ۋە ئۈزلۈكسىز بېسىم قىلىشى بىلەن ئاۋام پالاتاسى 228 گە قارشى 206 ئاۋاز بىلەن ماقۇللىغان بولۇپ، كەلگۈسى بىر نەچچە يىلدا 550 مىليارد ئامېرىكا دوللىرى سەرپ قىلىپ ئۇل ئەسلىھە قۇرۇلۇشىغا ئىشلىتىدۇ.

بۇ پۇل ئەنئەنىۋى تۆمۈر يول، تاش يول، ۋە ئايروپورتتىن تارتىپ، سۈرئەتنى تېزلىتىش، ھەقنى تۆۋەنلىتىش ۋە يېڭى ئېنېرگىيەلىك ئاپتوموبىلنىڭ ئۇل قۇرۇلۇشىغىچە، ئاساسەن جۇڭگونىڭ 2008-يىلىدىكى ئىككىلەمچى قەرز كىرىزىسىدىن بۇيانقى سېلىنما يۆنىلىشىنى ئەينەن كۆچۈرگەن.

خۇددى بايدېن يېقىندا جۇڭگونىڭ ئۇل-ئەسلىھە قۇرۇلۇشىدا مۇۋەپپەقىيەت قازانغانلىقىنى ئۈزلۈكسىز تىلغا ئالغىنىدەك، جۇڭگو-ئامېرىكا ئىككى دۆلەتمۇ ئۆزئارا تاشنى سىلاپ دەريادىن ئۆتۈشنى كەينى-كەينىدىن باشلىدى.

بۇ قېتىم ماقۇللانغان 550 مىليارد ئامېرىكا دوللىرى گەرچە ناھايىتى ئاز بولسىمۇ، ئەمما بىزگە قارىتا «كولباسا كېسىش» ئېلىپ بېرىۋاتقان دىموكراتلار پارتىيەسىنىڭ، بۇنى جۇمھۇرىيەتچىلەر پارتىيەسىگە ئىشلەتكەنلىكىنى پەرەز قىلالايمىز.

بۇ شۇنىڭدىن دېرەك بېرىدۇكى، نۆۋەتتە ئامېرىكا مالىيە مىنىستىرلىقىنىڭ ھوقۇقى بارغانسېرى كۆپىيىپ، ئامېرىكا فېدېراتسىيە زاپاس پۇل كومىتېتىدىن تەدرىجىي ھالدا يۇقۇملۇق كېسەلنى قۇتقۇزۇش سىياسىتىنىڭ يېتەكچى ھوقۇقىنى قايتۇرۇۋالىدۇ.

ئامېرىكا دوللىرىنىڭ يەر شارى خاراكتېرلىك تەسىر كۈچىنى ئويلاشقاندا، كېيىنكى قەدەمدە يەر شارى ئىقتىسادى شۇ سەۋەبتىن غايەت زور تەسىرگە ئۇچراپ، سىياسەتنىڭ ئالمىشىشىنى باشلايدۇ.

بۇنىڭ ئىچىدە تەسىرى ئەڭ چوڭ بولغىنى باي-نامراتلىق پەرقىنىڭ چوڭىيىشى بولۇپ، پات ئارىدا چەكلىنىدۇ.

دۇنيادىكى سەرخىللار توپى ھۆكۈمەت پۇل سىياسىتى ئويناشنى ئومۇميۈزلۈك ياخشى كۆرىدۇ، گەرچە ئۇلار «بايلاردىن پۇل بېجى ئېلىش» شوئارىنى توۋلاپ نورمىدىن ئارتۇق پۇل تارقاتسىمۇ، لېكىن دەرىجىدىن تاشقىرى پۇل تارقىتىش بازارلاشتۇرۇش ئۈنۈمىنى ئالدىنقى ئورۇنغا قويۇپ، بايلار ۋە ئەقىللىق كىشىلەرنى ناھايىتى كۆپ پۇل تاپقۇزۇپ، ئازراق پۇلى بار ئادەتتىكى كىشىلەرنى تېز سۈرئەتتە قايتا نامراتلاشتۇرۇۋېتىدۇ.

سەرخىللار توپى ئومۇميۈزلۈك بىزار بولىدىغان مالىيە سىياسىتى، ھۆكۈمەتكە غايەت زور قىزىل رەقەم ئېلىپ كېلىدۇ ھەمدە ھورۇنلارنى بېقىش سىياسىتى دەپ ئاتىلىدۇ، لېكىن چوڭ ئاساسىي قۇرۇلۇش ئېلىپ كەلگەن ئادىللىق تۆۋەن قاتلامدىكى ئاممىغا تېخىمۇ كۆپ پۇرسەت يارىتىپ بېرىدۇ.

بۇلتۇر يۇقۇم ئەھۋالى كۆرۈلگەندىن بۇيان، جۇڭگو بىلەن ئامېرىكىنىڭ ئىقتىسادىي تەسەۋۋۇرى بازارنى يۇقىرى ئۈنۈملۈك بايلىق تەقسىملەش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلىپ، بېسىپ چىقىرىلغان پۇلنى ئاشۇ «ئەقىللىق كىشىلەر»گە بېرىپ، ئۇلارنى مەبلەغ سېلىشقا يېتەكلەپ، مەبلەغ سېلىش ئارقىلىق ئىشقا ئورۇنلىشىش مەسىلىسىنى ھەل قىلىش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلدى، ھەتتا بۇلتۇر ئۈچ ئات (ما يۈن، ما خۇاتېڭ، ماسك) ئوقۇر تالىشىش مەسىلىسى بارلىققا كەلدى.

گەرچە تەقسىمات مەسىلىسىنى تەرەققىياتقا تاپشۇرۇپ ھەل قىلغىلى بولسىمۇ، لېكىن ئىقتىسادشۇناسلار ۋە سىياسىيونلار ئۆتكەنكى نەچچە يۈز يىللىق غەرب ئىقتىسادشۇناسلىق دېلو مىسالىنىڭ قايتا قوللىنىلمايدىغانلىقىنى بايقىدى.

ئىلگىرى دۆلەت كارخانىچىلارغا پۇل تارقىتىپ بېرەتتى، كارخانىچىلار ئىشلەپچىقىرىشنى كېڭەيتىپ، ئىشقا ئورۇنلىشىش پۇرسىتى يارىتاتتى، ئىشقا ئورۇنلىشىش ئىستېمالغا تۈرتكە بولىدۇ، ئىستېمال ئېھتىياجى يەنە كارخانىلارنىڭ ئىشلەپچىقىرىشىغا تۈرتكە بولىدۇ ۋە ئىشقا ئورۇنلىشىش دائىرىسىنى داۋاملىق كېڭەيتىپ، ياخشى تەرەققىيات ھاسىل قىلىدۇ.

بۇ بىر تۈركۈم پۇلنى كارخانىچىلارغا بەرگەندە، بۇ كارخانىلار بىر تەرەپتىن كاپىتالنى مەۋھۇم دۇنياغا سېلىپ كۈدە يىغسا (مېتا ئالەم)، يەنە بىر تەرەپتىن، كۆكتات بازىرىدا ئىشسىز قالغان مەھەللىلەردىن يىغىپ سېتىۋېلىشتىن (مېيتۈەن ئەندىزىسى)، پۇل مۇئامىلە ئاپپاراتلىرىدا ئىشسىز قالغان پۇل مۇئامىلە پەن-تېخنىكىسىغىچە (چۆمۈلە پۇل مۇئامىلىسى)، شۇنىڭدەك ھېچقانچە خىزمەتچى كەتمەيدىغان ئاپتوموبىل-ئادەمسىز زاۋۇتقىچە (تېسلا ئىشلەپچىقىرىش بازىسى)، ئۇنىڭ كەسپىنىڭ كېڭىيىشى يەنە كەڭ كۆلەمدە ئىشقا ئورۇنلىشىشنى يوقىتىدۇ.

بايدېن ھۆكۈمىتىگە نىسبەتەن ئېيتقاندا، تېسلا ياراتقان پايدا ۋە بازار قىممىتى ئامېرىكا فېدېراتسىيە زاپاس پۇل كومىتېتىنىڭ پۇل بېسىش سۈرئىتى ئالدىدا ئىنتايىن ئاجىز ئىدى.

دىموكراتلار پارتىيەسى بىلەن ئامېرىكا ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇشنى ھەل قىلىپ، مالىيە مىنىستىرلىقىنى بىۋاستە ئىشقا ئورۇنلاشتۇرغۇزۇشقا مۇھتاج.

ئۇنداق بولمايدىكەن، ئىشسىزلىق دولقۇنى پەيدا قىلغان ئىستېمال سۈرئىتى ئاستىلايدۇ، ئامېرىكا تېز سۈرئەتتە پۇل پاخاللىشىشتەك قاباھەتلىك چۈشكە كىرىدۇ، ئامېرىكا فېدېراتسىيە زاپاس پۇل كومىتېتىنىڭ پۇل سىياسىتى كۈچتىن قالىدۇ، ئامېرىكا ئالدىنقى ئەسىرنىڭ 70-يىللىرى ھېلىقى ھىپپى ۋە زەھەرلىك بۇيۇملار زورلۇق-زومبۇلۇق قىلغان دەۋرگە قايتا قەدەم قويىدۇ.

شۇڭا، بايدېن روژدېستۋو بايرىمىدىن بۇرۇن ئۇل ئەسلىھە قانۇن لايىھەسىنى ماقۇللىدى، بۇ بىز ئۈچۈن ياخشى خەۋەر ئەمەس. قانداقلا بولمىسۇن، ئەگەر بۇ يىل بۇ قانۇن لايىھەسى ماقۇللانمىسا، بايدېن نىكسوندىن ئۆگىنىپ، ئالاھىدە ئەلچى ئەۋەتىپ جۇڭگوغا زىيارەتكە كېلىشكە مەجبۇر بولاتتى، بىزنىڭ شارائىتىمىز ئاساسەن تولۇق بولۇشى كېرەك ئىدى.

بىراق، ئاساسىي قانۇن لايىھىسىنىڭ ماقۇللىنىشىغا ئەگىشىپ، ئامېرىكىنىڭ يۇقۇملۇق كېسەلنى قۇتقۇزۇش ۋە ئىقتىسادنى ئەسلىگە كەلتۈرۈشى پۇل سىياسىتىدىن مالىيە سىياسىتىگە بۇرالدى، بۇ خۇددى ئامېرىكا فېدېراتسىيە زاپاس پۇل كومىتېتىنىڭ ئەمدىلا يولغا قويغان Taper (قەرزنى ئازايتىش)غا ئوخشايدۇ، ئۇل ئەسلىھەلەرگە مەبلەغ سېلىشنىڭ تېزلىشىشىگە ئەگىشىپ، فېدېراتسىيە ھۆكۈمىتىنىڭ مالىيە مىنىستىرلىقى تەدرىجىي ھالدا ئامېرىكا فېدېراتسىيە زاپاس پۇل كومىتېتىنىڭ پۇل تارقىتىش رىتىمىنىڭ ئورنىنى ئالىدۇ.

يۇقۇم ئەھۋالى كۆرۈلگەندىن بۇيان، بىزنىڭ سىياسىتىمىز يېرىم يىل كېچىكىپ قالغان ئامېرىكىغا نىسبەتەن ئېيتقاندا، بۇ قېتىمقى ئۆزگىرىش دۆلەت ئىچىدە، ئاساسلىقى پايدا ئالىدىغان توپنىڭ ئوخشىماسلىقىغا ئاساسەن، مالىيە سىياسىتىنىڭ پايدىسىنى كۆرىدىغانلارمۇ بارغانسېرى مەززە قىلىپ يېيىش پۇرسىتىگە ئېرىشىدۇ.

لېكىن پۈتۈن يەر شارىغا نىسبەتەن ئېيتقاندا، ئامېرىكا فېدېراتسىيە زاپاس پۇل كومىتېتى قويۇپ بەرگەن ئامېرىكا دوللىرى پۈتۈن يەر شارىغا ئورتاق بولۇپ، لېكىن ئامېرىكا مالىيە مىنىستىرلىقى خەجلىگەن پۇلنى ئاساسىي جەھەتتىن پەقەت ئامېرىكىدىلا ئىشلەتكىلى بولىدۇ.

بۇ سىياسەتلەرنىڭ زور تۈركۈمدە كېلەر يىلى ئامېرىكىنىڭ ئوتتۇرا مەزگىللىك سايلىمىدىن بۇرۇن تېز ئەمەلىيلىشىدىغانلىقىنى كۆزدە تۇتۇپ، بۇ پۈتۈن دۇنيادا يامراپ كېتىۋاتقان ئامېرىكا دوللىرىنىڭ، ئامېرىكىنىڭ سۇ قويۇپ بېرىش سىياسىتىنىڭ قۇرۇلمىلىق ئۆزگىرىشىگە ئەگىشىپ، كېلەر يىلى قايتىدىن باش كۆتۈرۈشىدىن دېرەك بېرىدۇ.

ئەمما قايتما ئېقىم مۇقەررەر ھالدا ئالدى بىلەن خەتەرلىك رايوندىن چېكىنىپ چىقىشى كېرەك.

بۇ يىراق ئافرىقا ۋە ئوتتۇرا شەرق، گۋىنىيەچە سىياسىي ئۆزگىرىش، تۇنىسچە مالىمانچىلىقنىڭ كېلەر يىلى يۈز بېرىشى ۋە يامرىشى مۇمكىنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ.

مەنبە: جېڭشىتاڭ سالونىدىن تەرجىمە ئاساسىدا تەييارلاندى.

----