يېمەكلىك پاكىز بولمىسا جىنايەت شەكىللىنەمدۇ؟- 大数跨境

يېمەكلىك پاكىز بولمىسا جىنايەت شەكىللىنەمدۇ؟

NepKan

2022-02-01

导读：خەلقنىڭ تىلى، ئۇ دۆلەتنىڭ جىنايى جازا ھوقۇقىغا نىسبەتەن بىر مۇھىم چەكلىمە ھېسابلىنىدۇ.

كۆپچىلىك ياخشىمۇسىلەر، يازما باشلىنىشتىن بۇرۇن كۆپچىلىككە بىر ئىشتا ئەسكەرتىش بەرمەكچىمەن: سالوننىڭ يوللاش قائىدىسى ئۆزگەرتىلگەن بولغاچقا، ئەگەر『在看』نى چېكىۋەتمىسىڭىز ياكى『星标』بەلگىسى قويۇلمىسا، يوللانغان سەرخىل يازمىلارنى كۆرەلمەسلىكىڭىز مۇمكىن! ئەگەر مەزكۇر سالوننىڭ سەرخىل مەزمۇنلىرىنى قولدىن بېرىپ قويۇشنى خالىمىسىڭىز، ئۈستى تەرەپتىكى «Nepkan» دېگەن كۆك خەتنى چېكىپ، ئاندىن ئوڭ تەرەپ ئۈستى بۇرجىكىدىكى «...» نى چەككەندىن كېيىن『设为星标』قىلىپ تاللاڭ. كۆپچىلىكنىڭ كۆڭۈل بۆلگىنىگە يەنە بىر قېتىم رەھمەت ئېيتىمەن!

---

كۆپچىلىك ياخشىمۇسىلەر، مەن بۈگۈن يېمەكلىك پاكىز بولمىسا جىنايەت شەكىللىنەمدۇ؟ دېگەن تېمىدا سۆزلەپ بەرمەكچى.

بەلكىم نۇرغۇن ساۋاقداشلار مۇنداق بىر خەۋەرنى ئاڭلىغان بولۇشى مۇمكىن، بىر ئۆلكىدىكى مەلۇم بىر ئوتتۇرا مەكتەپتە 30 نەچچە ئوقۇغۇچى چۈشلۈك تاماق يەپ بولغاندىن كېيىن، جىددىي خاراكتېرلىك ئاشقازان ئۈچەي ياللۇغى ئالامەتلىرى كۆرۈلدى.

خەۋەرلەرگە قارىغاندا، بۇ ئىشقا چېتىشلىق تاماق يەتكۈزۈش شىركىتىنىڭ مەسئۇلى جىنايى ئىشلار بويىچە توختىتىپ قويۇلغان.

بىر ساۋاقداش بەلكىم مۇنداق سورىشى مۇمكىن: «پاكىز بولمىسىمۇ يېگەندىن كېيىن كېسەل بولمىغان دېگەنتىغۇ؟»

ئەگەر بىز ئادەتتە تاماق بۇيرۇتۇش سىستېمىسى ئارقىلىق بۇيرۇتقان تاماقلاردا سۈپەتكە كاپالەتلىك قىلىنمىسا، ئاشخانىنىڭ ھەممە يېرىدە ئامېرىكا چوڭ سۈۋەرىكى، گېرمانىيە كىچىك سۈۋەرىكى كۆزگە چېلىقىپ تۇرىدىغان بولسا، ئەجەبا بۇ جىنايەت شەكىللەندۈرەمدۇ؟

ئەلۋەتتە جىنايەت شەكىللەندۈرۈشى مۇمكىن.

دۆلىتىمىزنىڭ جىنايى ئىشلار قانۇنىدا يېمەكلىك بىخەتەرلىكىگە مۇناسىۋەتلىك جىنايەتلەردىن ئاز دېگەندە ئىككىسى بار، بىرى جىنايى ئىشلار قانۇنىنىڭ 143-ماددىسىدا بەلگىلەنگەن بىخەتەرلىك ئۆلچىمىگە توشمايدىغان يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش جىنايىتى.

يەنە بىرى، جىنايى ئىشلار قانۇنىنىڭ 144-ماددىسىدا بەلگىلەنگەن زەھەرلىك، زىيانلىق يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش جىنايىتى. سىزنىڭچە، قايسىنىڭ جىنايىتى تېخىمۇ قەبىھ؟ كۆپچىلىك ئۆزى بىلىدىغان ساۋاتلارغا ئاساسەن چوقۇم زەھەرلىك، زىيانلىق يېمەكلىك ئىكەنلىكىگە ھۆكۈم قىلالايدۇ، شۇڭا بۇ جىنايەتنىڭ ئەڭ يۇقىرى جازاسى ئۆلۈم جازاسى بولىدۇ. ئالدىنقىسىنىڭ جىنايىتىنىڭ ئەڭ يۇقىرى جازاسى مۇددەتسىز قاماق جازاسىدۇر.

ئۇنداقتا بەزى ساۋاقداشلار «زەھەرلىك، زىيانلىق ۋە بىخەتەرلىك ئۆلچىمىگە توشمايدىغان يېمەكلىكلەرنى قانداق پەرقلەندۈرۈش كېرەك؟» دەپ سورىشى مۇمكىن.

بىر ئاممىباب پەرقلەندۈرۈش ئۆلچىمى شۇكى، شۇ يېمەكلىكنى ھەرگىز يېيىشكە بولمايدىغان يېمەكلىكمۇ ياكى نىسپىي ھالدا يېيىشكە بولمايدىغان يېمەكلىكمۇ؟ شۇنىڭغا قاراش كېرەك. ئەگەر مېۋىدە دىخلورۋۇس (DDV)، ئىچىملىكتە مېلامىن، قىزىلمۇچ قىيامىدا سۇدان قىزىلى بولسا، بەدىنىڭىز ھەرقانچە ياخشى بولسىمۇ يېسىڭىز بولمايدۇ، بۇنى مۇتلەق يېسىڭىز بولمايدۇ، شۇڭا زەھەرلىك، زىيانلىق.

ئەمما قاسىم (ئۆزلەشتۈرۈلگەن ئىسىم) كىچىك چاشقاننى باچكا قىلىپ كۆرسىتىپ، باچكا كاۋىپى قىلىپ ساتسا، بۇ بەلكىم «قەتئىي يېيىشكە بولمايدىغان» دېگەن شەرتكە ئۇيغۇن كېلىدىغان، بىخەتەرلىك ئۆلچىمىگە توشمايدىغان يېمەكلىك بولماسلىقى مۇمكىن.

بىخەتەرلىك ئۆلچىمىگە توشمايدىغان يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش جىنايىتى بىر ئاقىۋەت جىنايىتى بولۇپ، ئېغىر دەرىجىدە يېمەكلىكتىن زەھەرلىنىش ياكى يېمەكلىكتىن بولىدىغان باشقا ئېغىر كېسەللىكلەرنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئاقىۋەت پەيدا بولغاندىلا ئاندىن جىنايەت شەكىللىنىدۇ.

لېكىن، زەھەرلىك، زىيانلىق يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش جىنايىتىدە ھېچقانداق ئاقىۋەت كېلىپ چىقمىسىمۇ بولىدۇ، مۇشۇنداق قىلمىشنى سادىر قىلغان بولسىلا، ئىشلەپچىقىرىلغان، سېتىلغان يېمەكلىكلەرگە زەھەرلىك، زىيانلىق، غەيرىي يېمەكلىك خام ئەشياسى ئارىلاشتۇرۇلسا ياكى يېمەكلىك خام ئەشياسىغا زەھەرلىك، زىيانلىق تەركىبلەر ئارىلاشتۇرۇلغانلىقىنى بىلىپ تۇرۇپ ساتسا، جىنايەت شەكىللىنىدۇ.

مەسىلەن، دېڭىز ئادەمگىياھى باقمىچىلىقىدا، دېڭىز تىرانسپورتىغا دىخلورۋۇس (DDV)نى سېلىۋەتكەن بولسا، بۇ خىل زەھەرلىك دېڭىز ئادەمگىياھىنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش ئېنىقلا جىنايەت سادىر قىلغان بولىدۇ.

ئەمما بىخەتەرلىك ئۆلچىمىگە توشمايدىغان يىمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىشتا پەقەت ئېغىر نەتىجە كۆرۈلسىلا، خۇددى بىز بايا ئېيتىپ ئۆتكەندەك چۈشلۈك تاماق دېلوسى يۈز بەرسىلا، جىنايەت شەكىللىنىدۇ.

چۈنكى نۇرغۇن ئوقۇغۇچىلاردا جىددىي خاراكتېرلىك ئاشقازان-ئۈچەي ياللۇغى كېسەللىك ئالامىتىدىن ئىبارەت بۇ خىل زىيانلىق ئاقىۋەت كېلىپ چىققانلىقتىن، بىخەتەرلىك ئۆلچىمىگە توشمايدىغان يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش جىنايىتى شەكىللىنىدۇ.

ئەمما، چۈشلۈك تاماقتا ئەگەر چىۋىن، چۈمۈلە، ئامېرىكا چوڭ سۈۋەرىكى قاتارلىقلارنى يەپ سالغان بولسا، يەنە كېلىپ زىيانلىق ئاقىۋەت پەيدا قىلمىغان، يەنى ئېغىر زىيانلىق ئاقىۋەت پەيدا قىلمىغان بولسا، جىنايەت شەكىللەنمەيدۇ، چۈنكى جىنايى ئىشلار قانۇنى ئەڭ ئاخىرقى قانۇن، تولۇقلىما قانۇندۇر.

ئەلۋەتتە، بۇ قىلمىشلار يېمەكلىك تازىلىقى قانۇنىغا خىلاپ، مەمۇرىي جازا بېرىشكە، جەرىمانە قويۇشقا، كېنىشكىسىنى بىكار قىلىۋېتىشكە بولىدۇ.

بىخەتەرلىك ئۆلچىمىگە توشمايدىغان يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش جىنايىتىنىڭ بۇرۇنقى نامى تازىلىق ئۆلچىمىگە توشمايدىغان يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش جىنايىتى دەپ ئاتىلىپ، كېيىن «تازىلىق» دېگەن ئاتالغۇ «بىخەتەر» دەپ ئۆزگەرتىلگەن. بۇنىڭدىكى بىر مۇھىم سەۋەب شۇكى، بەزى يېمەكلىكلەر گەرچە ناھايىتى پاكىز بولسىمۇ، لېكىن بىخەتەر ئەمەس.

بۇ جەھەتتىكى ئەڭ تىپىك مىسال يوغان باش بالا ۋەقەسى، كۆپچىلىكنىڭ ئېسىدە بارمۇ يوق بىلمىدىم، 2003-يىلى ئەنخۇي فۇياڭدا يۈز نەچچە بوۋاق ئارقا ئارقىدىن غەلىتە كېسەلگە گىرىپتار بولغان. كېيىن بۇ بالىلارنىڭ ھەممىسىنىڭ سۈپەتسىز سۈت پاراشوكى ئىشلەتكەنلىكى بايقالغان، يەنى ئېغىر ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىكنى كەلتۈرۈپ چىقارغان. قانۇنسىز ئۇنسۇرلار كراخمال، ساخاروزا قاتارلىق باھاسى ئەرزان يېمەكلىك خام ئەشيالىرىنىڭ ھەممىسىنى ياكى بىر قىسمىنى سۈت پاراشوكىنىڭ ئورنىغا دەسسەتكەندىن كېيىن، سۈت جەۋھىرى قاتارلىق خۇرۇچلارنى ئىشلىتىپ، پۇرىقىنى، تەمىنى تەڭشەپ، سۈپەتسىز سۈت پاراشوكىنى ياساپ چىققان بولۇپ، تەركىبىدىكى بوۋاقلارنىڭ ئۆسۈپ يېتىلىشىدە زۆرۈر بولغان ئاقسىل، ماي ۋە ۋىتامىن، مىنېرال ماددىلارنىڭ مىقدارى دۆلەتنىڭ مۇناسىۋەتلىك ئۆلچەملىرىدىن خېلىلا تۆۋەن چىققان. ئەمما قوغۇشۇن، ئارسېن قاتارلىق زىيانلىق، زەھەرلىك ماددىلارنىڭ ئۆلچەمدىن ئېشىپ كەتكەنلىكى بايقالمىغان، ھورمۇن تەركىبىمۇ تەكشۈرۈپ چىقالمىغان. شۇڭا، زىيانغا ئۇچرىغان بوۋاق زەھەرلىك ماددىلارنىڭ زىيانغا ئۇچراش ئېھتىماللىقىنى ئاساسىي جەھەتتىن يوقىتالايدۇ، دەپ قارىلىدۇ. لېكىن بۇ خىل سۈپەتسىز سۈت پاراشوكىنى ئۇزاق مۇددەت ئىشلەتكەندە، بوۋاقلارغا ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىك، ئۆسۈشى توختاپ قېلىش، ئىممۇنىتېت كۈچىنىڭ تۆۋەنلەپ كېتىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، كۆپ خىل كېسەللىك پەيدا قىلىدۇ، ھەتتا ئۆلۈپ كېتىدۇ. ئاممىباب قىلىپ ئېيتقاندا، بۇ سۈت پاراشوكلىرىنىڭ ئاقسىل مىقدارى ئىنتايىن تۆۋەن بولۇپ، گۈرۈچ سۈيى تەركىبىدىكى ئوزۇقلۇق تەركىبتىنمۇ تۆۋەن.

شۇڭا، بەزى بوۋاقلار ئوزۇقلۇق تەركىبى ئىنتايىن تۆۋەن بولغان بۇ سۈپەتسىز سۈت پاراشوكلىرىنى ئىستېمال قىلغانلىقتىن، ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىك سەۋەبىدىن ئۆلۈپ كېتىدۇ. ئەينى چاغدا تازىلىق ئۆلچىمىگە ئۇيغۇن كەلمەيدىغان يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش، سېتىش جىنايىتىنى بېكىتمەكچى بولغان، ئەمما مەسىلە شۇكى، بۇ سۈت پاراشوكلىرىنىڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرىدا دېزىنفېكسىيە قىلىنىشى ناھايىتى پاكىز بولۇپ، پەقەت بىخەتەر ئەمەس ئىدى. يەنە بىر مەسىلە بولسا ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىكنىڭ يېمەكلىكتىن كېلىپ چىققان كېسەللىككە تەۋە ياكى تەۋە ئەمەسلىك مەسىلىسى ئىدى. چۈنكى بۇ جىنايەتنىڭ شەكىللىنىشى يېمەكلىكتىن زەھەرلىنىش ياكى يېمەكلىكتىن پەيدا بولغان كېسەلنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى كېرەك ئىدى.

دوختۇرلۇقنى ئۆگەنگەن ساۋاقداشلارنىڭ ھەممىسى يېمەكلىك مەنبەلىك كېسەللىكنىڭ نېمە ئىكەنلىكىنى بىلىشى مۇمكىن. يېمەكلىكتىن پەيدا بولغان كېسەللىك ئادەم بەدىنىگە كىرگەن زەھەرلىك، زىيانلىق ماددىلارنى ئىستېمال قىلىش ئارقىلىق پەيدا بولغان كېسەللىكتۇر.

ئادەتتە يۇقۇملىنىش خاراكتېرلىك ۋە زەھەرلىنىش خاراكتېرلىك دەپ ئايرىشقا بولىدۇ، مەسىلەن، دائىم كۆرۈلىدىغان يېمەكلىكتىن زەھەرلىنىش، ئۈچەي يولى يۇقۇملۇق كېسەللىكى، پارازىت قۇرت ياكى خىمىيەلىك، زەھەرلىك، زىيانلىق ماددىلار كەلتۈرۈپ چىقارغان كېسەللىكلەر، ئەمما ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىك يۇقۇملىنىشمۇ ئەمەس، زەھەرلىنىشمۇ ئەمەس، لېكىن خەلقنىڭ ئاددىي چۈشەنچىسىدىن ئېيتقاندا، يېگەن كېسەلنى يېمەكلىكتىن پەيدا بولغان كېسەللىك دەپ قاراشقا بولىدۇ.

يېمەكلىك كېسەللىكنىڭ مەنبەسى ئەمەسمۇ. ئۇنداقتا، قانۇندا كەسپىي خادىملارنىڭ تىل چۈشەنچىسىنى قوللىنىش كېرەكمۇ ياكى ئادەتتىكى ئاممىنىڭ تىل چۈشەنچىسىنى قوللىنىش كېرەكمۇ؟

ئەگەر تاللاش بېرىلسە، ئا، كەسپ ئەھلىلىرىنىڭ تىل چۈشەنچىسىنى تاللاش، ب، ئادەتتىكى ئىسىملارنىڭ چۈشەنچىسىنى تاللاش بولسا، ئۇنداقتا، مەن چوقۇم 3-خىل تاللاش س نى تاللايمەن، يەنى ئاممىنىڭ ساداسىغا قۇلاق سالىمەن، ئەمما ئاممىنىڭ بىر تەرەپلىمە قارىشىدىن ھالقىپ كېتىمەن.

ئەدلىيەلىك ئىزاھاتتا كېيىن خەلق ئاممىسىنىڭ تىلغا بولغان چۈشەنچىسى قوللىنىلىپ، ئوزۇقلۇق يېتىشمەسلىكمۇ يېمەكلىكتىن پەيدا بولغان كېسەللىك دەپ قارالدى، ئەدلىيەلىك ئىزاھاتتا بۇ بوۋاقلار ۋە بالىلار يېمەكلىكىدىكى ئۆسۈپ يېتىلىشكە كېرەكلىك ئوزۇقلۇق تەركىبلىرىنىڭ يېمەكلىك بىخەتەرلىكى ئۆلچىمىگە ئېغىر دەرىجىدە توشمايدىغانلىقى، شۇنداقلا يېمەكلىكتىن ئېغىر زەھەرلىنىش ھادىسىسى ياكى يېمەكلىكتىن پەيدا بولغان باشقا ئېغىر كېسەللەرگە تەۋە ئىكەنلىكى بەلگىلەندى.

شۇڭا كۆپچىلىككە شۇنى يەنە بىر قېتىم ئەسكەرتىمىزكى، قانۇننىڭ ھاياتى تەجرىبە ساۋاق ھەرگىزمۇ لوگىكا ئەمەس، كەسپىي زات بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن، بىزدە ئەل ئىچىدىكى ئەقىل-پاراسەتنى رەت قىلىدىغان بىر خىل تەكەببۇرلۇق تۇيغۇسى بولماسلىقى كېرەك.

قانۇن تىلى خەلقنىڭ تىل چۈشەنچىسىدىن مەڭگۈ ئايرىلىپ قالسا بولمايدۇ، ئامما ئادەم بىلەن چوشقا ئوخشىمايدۇ، دەپ قارىسا، سىز كەسپىي زاتلارنىڭ ھاكاۋۇرلۇقى بىلەن چوشقا ئۆلتۈرۈشنى ئادەم ئۆلتۈرۈش دەپ چۈشەندۈرسىڭىز بولمايدۇ، ئامما روھىي كېسەلنىمۇ ئادەم دەپ قارىغاندا، سىز قانۇنشۇناسلارنىڭ سوغۇققانلىقى بىلەن مۇئامىلە قىلىپ، پەقەت روھى نورمال ئادەملەرلا ئادەم، روھىي كېسەللەرنى ئۆلتۈرۈش قەستەن ئادەم ئۆلتۈرۈش جىنايىتى ئەمەس، دەپ چۈشەندۈرسىڭىز بولمايدۇ.

شۇڭا، خەلقنىڭ تىلى، ئۇ دۆلەتنىڭ جىنايى جازا ھوقۇقىغا نىسبەتەن بىر مۇھىم چەكلىمە ھېسابلىنىدۇ. خەلق ئۈچۈن ئاشلىق ھەممىدىن مۇھىم، شۇڭا يېمەكلىك بىخەتەرلىكىنى قانۇن ئارقىلىق قوغداش كېرەك.

لېكىن بىزگە تېخىمۇ زۆرۈر بولغىنى شۇكى، باشقىلارنىڭ ھاياتىي بىخەتەرلىكىگە بولغان ھۆرمەت ۋە زېھنىي كۈچىمىزنى يېتىلدۈرۈشنىڭ قانۇنغا بولغان چەكلىمىسى تېخىمۇ مۇھىم.

كۆپچىلىككە رەھمەت!

مەنبە: جۇڭگو سىياسىي قانۇن داشۆسى جىنايى ئىشلار ئەدلىيە شۆيۈەنىنىڭ پىروفېسسورى، جىنايى ئىشلار قانۇنشۇناسلىقى تەتقىقات ئورنىنىڭ باشلىقى لو شياڭنىڭ سىن دەرسلىكىگە ئاساسەن تەرجىمە قىلىندى.

بۇ يەرنى بېسىپ «دەۋر تەرەققىياتى، ئىقتىساد يۈزلىنىشى ۋە كەلگۈسىدىكى بىز!» دېگەن يازمىنى كۆرۈڭ!

بۇ يەرنى بېسىپ «خېڭدانىڭ كىرىزىس ۋەقەسى ۋە بۇنىڭدىن كېيىنكى ئىقتىساد يۈزلىنىشى!» دېگەن يازمىنى كۆرۈڭ!

-----

تەۋسىيە كىتاب: شۆ جاۋفېڭ «ئىقتىساد تەپەككۇرى»

ئەگەر مەزكۇر كىتابنىڭ تولۇق مەزمۇنىغا قىزىقسىڭىز تۆۋەندىكى ئىككىلىك كودنى سىكاننېرلاپ مەزكۇر كىتابنىڭ ئۇيغۇرچە ئېلېكىتىرونلۇق نۇسخىسىنى ئوقۇڭ!