پاي چېكى سودىسىغا قىزىققۇچىلارغا ئالاھىدە خوش خەۋەر،
---
قەرزنىڭ ئۆزى پۇل.
بايلارنىڭ تېخىمۇ بېيىپ كېتىشىدىكى بىر سەۋەب ئۇلارنىڭ قەرز ئارقىلىق بېيىشى. بەختكە قارشى، مالىيە بۆلۈنمىسى مائارىپىنى قوبۇل قىلمىغاچقا، قەرز كەمبەغەللەر ۋە ئوتتۇرا بۇرژۇئازلارنى تېخىمۇ نامراتلاشتۇرۇۋېتىدۇ.
بىرىنچى، قەرز قانداق قىلىپ بايلارنى تېخىمۇ بېيىتىدۇ؟
دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدا دەرس سۆزلىگەندە، مەن دائىم مۇنداق سوئاللارنى سورايمەن: قەرز قانداق قىلىپ بايلارنى تېخىمۇ بېيىتالايدۇ؟
مەن ئىناۋەتلىك كارتىنى مىسال قىلىپ بۇ مەسىلىنى چۈشەندۈرىمەن. مەسىلەن، سىز بىر يېڭى ئىناۋەتلىك كارتا تاپشۇرۇپ ئالدىڭىز. كارتىدا ھېچقانداق نەق پۇل يوق، سىزنىڭ ئىگە بولغىنىڭىز پەقەت سىزنىڭ ئىناۋىتىڭىز. سىز سودا سارىيىغا بېرىپ بىر جۈپ 100 ئامېرىكا دوللىرىلىق يېڭى ئاياغ سېتىۋېلىپ، سىزنىڭ يېڭى ئىناۋەتلىك كارتىڭىزنى ئىشلەتتىڭىز، خۇددى سېھىرگەرلىككە ئوخشاش، سىزنىڭ 100 ئامېرىكا دوللىرىڭىز بار بولدى! شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، سىزنىڭ 100 ئامېرىكا دوللىرىلىق قەرزىڭىزمۇ بارلىققا كەلدى. 100 ئامېرىكا دوللىرى ئىقتىسادنىڭ ئايلىنىش چەمبىرىكىگە ئېقىپ كىردى، كىشىلەر ناھايىتى خۇشال بولدى. مەسىلە شۇكى، سىز ھازىر خىزمەت قىلىپ 100 ئامېرىكا دوللىرى قەرز تۆلەشكە مەجبۇر بولدىڭىز.
شۇڭا، سىزنىڭ 100 ئامېرىكا دوللىرىنى تۆلەش ئىقتىدارىڭىز 100 ئامېرىكا دوللىرى بەرپا قىلدى ياكى قەرز ھۆججىتىڭىز، ۋەدىڭىز 100 ئامېرىكا دوللىرى بولدى.
نېمە ئۈچۈن ئىناۋەتلىك كارتا شىركىتى سىزنى بارغانسېرى كۆپ ئىناۋەتلىك كارتا بىلەن تەمىنلەيدۇ؟
بۇنىڭ سەۋەبى كۆپ، بۇنىڭ ئىچىدىكى بىر سەۋەب شۇكى، سىز بىلەن مەن پۇل قەرز ئېلىش ئارقىلىق پۇل بەرپا قىلغاندا، ئىقتىساد زورىيىدۇ. سىز قەرز تۆلىسىڭىز، ئىقتىساد كىچىكلەپ كېتىدۇ.
يەنە بىر سەۋەب قەرز بايلارنى تېخىمۇ بېيىتىدۇ. ئەگەر قەرز بايلارنى تېخىمۇ بېيىتمىسا، ئۇلار سىزگە ئىناۋەت كارتىسى تارقاتمايدۇ. ئۇلار شۇنىڭ ئۈچۈن سىزگە ئىناۋەتلىك كارتا بېرىدۇ، چۈنكى ئۇلار پۇل تاپىدۇ، ئۆسۈم ئارقىلىق تاپىدۇ، سىز ئىناۋەتلىك كارتىڭىزنى ئىشلەتكەندە ئۆسۈم پەيدا بولىدۇ.
سىز ئىناۋەتلىك كارتا قەرزىنى ئەڭ تۆۋەن چەكتە تۆلىسىڭىز، ئۇلار دەرھال سىزگە تېخىمۇ يۇقىرى ئىناۋەت سوممىسى بېرىدۇ. سىز بەلكىم مۇنداق گۇمان قىلىشىڭىز مۇمكىن: نېمە ئۈچۈن ئىناۋەتلىك كارتا شىركىتى پەقەت «ئەڭ تۆۋەن چەكتىكى چىقىم قىلىش»نى تەلەپ قىلىدۇ، ئۇلار مېنىڭ قەرزنى تۆلەپ بولالماسلىقىمدىن قورقمامدۇ؟
ئەڭ تۆۋەن چەكتىكى ئىناۋەتلىك كارتا ئارقىلىق پۇل تۆلەش خۇددى بىر ئىجارە ئالغۇچىنىڭ ئىجارە ھەققىنى تۆلىگىنىگە ئوخشايدۇ. سىز ئىناۋەتلىك كارتا قەرزىنى مەڭگۈ تۆلەپ بولالمايسىز، خۇددى ئىجارىگە ئالغۇچى ئۆزى تۇرۇشلۇق ئۆينىڭ ئىگىدارلىق ھوقۇقىغا مەڭگۈ ئىگە بولمىغانغا ئوخشاش. سىزنىڭ ئەڭ تۆۋەن چەكتىكى ئىناۋەتلىك كارتىڭىز ئايدا پۇل تۇتىدۇ، بايلارنى تېخىمۇ بېيىتىدۇ. ئوخشاشلا، ئايلىق ئىجارە ھەققى ئۆي-مۈلۈككە مەبلەغ سالغۇچىنى تېخىمۇ باي قىلىدۇ.
باياشات قەرزدار
ئالما شىركىتى دۇنيادىكى ئەڭ باي شىركەتلەرنىڭ بىرى، بانكا ھېساباتىدا تەخمىنەن 246 مىليارد ئامېرىكا دوللىرى نەق پۇل بار. لېكىن ئۆتكەن بىر قىسىم يىللاردا، ئۇ تەخمىنەن نەچچە مىليارد ئامېرىكا دوللىرى قەرز ئالدى، چۈنكى ئۆسۈم نىسبىتى ناھايىتى تۆۋەن ئىدى.
نېمىشقا ئالما شىركىتى قەرز ئالىدۇ؟ چۈنكى قەرز ئۆسۈم نىسبىتى نەق پۇلنى قايتۇرۇپ كېلىش نىسبىتىدىن تۆۋەن. چەت ئەلدىن مەبلەغ يۆتكەپ كەلسە ئامېرىكىدا باج تاپشۇرۇش مەسىلىسى پەيدا بولىدۇ.
باياشات CEO لار
نۇرغۇن شىركەتلەرنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك باشقۇرغۇچىلىرىنىڭ مائاشى شىركەتنىڭ پاي چېكى بولۇپ، مائاش ئەمەس. بۇ يۇقىرى دەرىجىلىك باشقۇرغۇچىلارنىڭ پۇل قەرز ئېلىپ شىركەتنىڭ پېيىنى سېتىۋېلىشىغا تۈرتكە بولىدۇ. پاي باھاسى ئۆرلىگەندە، ئۇلار پاي چېكىنى يۇقىرى باھادا سېتىپ، بىردىنلا بېيىپ كېتىدۇ، لېكىن شىركەتنىڭ ياللانما خادىملىرى ۋە پايچىكلىرى نامراتلىشىپ كېتىدۇ. 20-ئەسىرنىڭ 70-يىللىرىدىن بۇيان، نۇرغۇنلىغان CEO لار قەرز ئارقىلىق شىركەتنى تەرەققى قىلدۇرۇپ، تېخىمۇ كۆپ ئىش ئورنى ياراتماستىن، بەلكى پاي چېكى بازىرىدا ھايانكەشلىك قىلىشتى.
ئىككىنچى، كېرەكسىز پۇل
ئىناۋەتلىك كارتا ۋە يېڭى ئاياغ مىسالىدا، 100 ئامېرىكا دوللىرى بىكاردىن بىكار پەيدا بولغان. كىرېدىت كارتىسى ئىشلىتىلگەن ئاشۇ پەيتتە، 100 ئامېرىكا دوللىرىلىق قەرز بايلارنىڭ مۈلكىگە ئايلانغان؛ ئوخشاش 100 ئامېرىكا دوللىرى نامراتلار ۋە ئوتتۇرا بۇرژۇئازىيەدىن ئىبارەت بۇ كارتا ئىگىلىرىنىڭ قەرزىگە ئايلانغان.
شۇڭا، ئەگەر سىز باي بولماقچى بولسىڭىز، قەرز ئارقىلىق بېيىشنى ئۆگىنىشىڭىز كېرەك. ئەمما سىز قەرزنى ناھايىتى ئېھتىيات بىلەن ئىشلىتىشىڭىز كېرەك، چۈنكى قەرز بىر قوش بىسلىق خەنجەر، سىزنى بېيىتىدۇ. كېيىن كۈتۈلمىگەن ئەھۋال كۆرۈلسە، ئوخشاشلا قەرز سىزنى نامراتلاشتۇرۇپ، ئىنتايىن يوقسۇل قىلىۋېتىدۇ.
2007-يىلى ئۆي-مۈلۈك بازىرى ۋەيران بولغاندىن كېيىن يۈز بەرگەن ئەھۋالغا ئوخشاش. مىڭلىغان، ئون مىڭلىغان كىشىلەر ئۆزىنى باي دەپ قارايدۇ، چۈنكى ئۇلارنىڭ ئۆيى بار، نۇرغۇن كىشىلەر ئۆي-مۈلۈكنى رەنىگە قويۇشنى ئۆزلىرىنىڭ پۇل ئېلىش ماشىنىسى، دەپ قارايدۇ. ئاندىن، تۇيۇقسىز، بازار ۋەيران بولدى، ئۇلار كىرىزىستا قالدى. ئۇلار تۇرالغۇ ئۆينىڭ قىممىتىدىن يۇقىرى قەرزگە بوغۇلۇپ قالدى. بىر كېچىدىلا، ئۇلار كەمبەغەللەرگە ئايلىنىپ قالدى. نۇرغۇن كىشىلەر ئۇتتۇرۇپ بولدى.
مانا بۇ مېنىڭ نېمە ئۈچۈن شېرىكىم كىم (ئادەمنىڭ ئىسمى) بىلەن «باي دادام نەق پۇل ئېقىمى» شاھمات ئويۇنى ئىجاد قىلغانلىقىمنىڭ سەۋەبى. بۇ بىردىنبىر مالىيە سودىگىرى تەربىيەلەيدىغان ئويۇن بولۇپ، ئوينىغۇچىلارنى قەرز ئارقىلىق ئۇتۇۋېلىشقا رىغبەتلەندۈرىدۇ، بۇنىڭدىكى مەقسەت ھەقىقىي پۇلنى ئىشلىتىشتىن بۇرۇن ئالدى بىلەن قەرز ئىشلىتىش بىلىملىرىنى ئۆگىنىش.
ھەرگىز ئۇنتۇپ قالماڭ: قەرز دېگەن خەتەرلىك نەرسە. ئۇ بىر ئوق بەتلەنگەن مىلتىق. بىر پاي ئوق بەتلەنگەن مىلتىق سىزنىڭ جېنىڭىزنى قۇتقۇزىدۇ، شۇنداقلا سىزنىڭ جېنىڭىزنى ئالىدۇ.
ئۈچىنچى، ﻗﻪرزﻧﻰ ﺋﯩﺸﻠﯩﺘﯩﺸﻨﻰ ﺋﯚﮔىنىش
ئۇنداقتا، بىز قەرزنى پۇل ئورنىدا ئىشلىتىشنى قانداق ئۆگىنىشىمىز كېرەك؟
مەن ئاۋۋال بىر ھېكايە ئېيتىپ بېرەي، بەلكىم سىلەر بۇرۇن ئاڭلاپ باققان بولۇشىڭلار مۇمكىن.
1973-يىلى، مەن ۋېيتنام ئۇرۇش مەيدانىدىن يۇرتۇم ھاۋايغا قايتىپ كەلدىم. مېنىڭ نامرات دادام مېنىڭ ئالىي مەكتەپكە بېرىپ MBA دا ئوقۇشۇمنى تەۋسىيە قىلدى، باي دادام مېنىڭ ئۆي-مۈلۈك بازىرىغا مەبلەغ سېلىشنى ئۆگىنىشىمنى تەۋسىيە قىلدى. مېنىڭ نامرات دادام مېنى E چارەكتىكى يۇقىرى مائاشلىق خادىم بولۇشقا ئىلھاملاندۇردى، باي دادام مېنى I چارەكتىكى كەسپىي مەبلەغ سالغۇچى بولۇشقا ئىلھاملاندۇردى.
بىر كۈنى، مەن تېلېۋىزىيە پىروگراممىلىرىنى كۆرۈۋاتقان ۋاقتىمدا، بىر ئېلان پەيدا بولدى: بىر ھەقسىز ئۆي-مۈلۈك مۇھاكىمە يىغىنى بار.
مەن ھەقسىز مۇھاكىمە يىغىنىغا قاتناشتىم، ئاندىن مۇھاكىمە يىغىنىدا ئاڭلىغان ئۇچۇرلارغا ئاساسەن، 385 ئامېرىكا دوللىرى مەبلەغ سېلىپ ئۈچ كۈنلۈك تەربىيەلەش دەرسىگە قاتناشتىم. ئۇ چاغدىكى 385 ئامېرىكا دوللىرى خېلى كۆپ پۇل ئىدى، چۈنكى مەن ئۇ چاغدا دېڭىز ئارمىيەسىنىڭ قۇرۇقلۇقتا جەڭ قىلغۇچى قىسمىدا ئىدىم، ئانچە كۆپ پۇل تاپالمايتتىم.
لېكىن ئۇ ئۈچ كۈنلۈك تەربىيەلەش تۈرى بەك قالتىس بولدى. ئۇ يېتەكچى ئوقۇتقۇچى ھەقىقىي باي، تەجرىبىسى مول ۋە كەسىپتە ئۇتۇق قازانغان بىر مەبلەغ سالغۇچى ئىدى. ئۇ ئوقۇتۇشنى قىزغىن سۆيەتتى. مەن ئۇنىڭدىن نۇرغۇن نەرسىلەرنى ئۆگىنىۋالدىم. كۇرس ئاخىرلاشقاندا، بۇ ئۇستاز مەن ئاڭلىغان ئەڭ ياخشى يول كۆرسەتتى. ئۇ ماڭا: «بۇ كۇرسنى پۈتتۈرگەندىن كېيىن، سىزنىڭ مائارىپ دەرسىڭىز رەسمىي باشلىنىدۇ. دېدى»
ئۇنىڭ كۆپچىلىككە قالدۇرغان تاپشۇرۇقى تۆت، بەش ئادەم بىر گۇرۇپپا بولۇپ، 100 ئورۇندىكى سېتىلماقچى بولغان ئۆي-مۈلۈكنى كۆزىتىپ، ئاندىن باھالاش دوكلاتى يازىدۇ. ئۇنىڭ بىزگە بەرگەن تاپشۇرۇق ئىشلەش مۇددىتى 90 كۈن. دەسلەپتە بىزنىڭ گۇرۇپپىدا بەش ئادەم بار ئىدى. تۇنجى قېتىم كۆرۈشكەندىن كېيىن، قالغان ئۈچ ئادەم قالدۇق. 90 كۈن بولغاندا، پەقەت ئىككى ئادەم قالدۇق.
90 كۈن كۆزىتىش ئارقىلىق، بىر قانچە بەتلىك قەغەزچە باھالاش دوكلاتى يازغاندىن كېيىن، تۇنجى قېتىم ئۆي-مۈلۈككە مەبلەغ سېلىش پۇرسىتىمنى بايقىدىم. بۇ مۇستەقىل مۈلۈك ھوقۇقىغا ئىگە ياتاق بىناسى بولۇپ، بىر ياتاق بىر ھاجەتخانىلىق ئۆي بولۇپ، بىر ئارالغا جايلاشقان، دېڭىز ساھىلىغا يېقىن. ئومۇمىي ئېچىش بولسا رەنىگە قويۇپ ھەق تۆلەپ ياندۇرۇۋېلىش ھوقۇقى بولمىغان ئەندىزە بولۇپ، ئائىلىلەرگە بۆلۈپ سېتىش باھاسى 18 مىڭ ئامېرىكا دوللىرى. ساتقۇچى %90 مەبلەغ يۈرۈشتۈرۈش بىلەن تەمىنلەيدۇ.
مېنىڭ قىلىشقا تېگىشلىك بارلىق ئىشىم پەقەت 18 مىڭ ئامېرىكا دوللىرىنىڭ %10 ىنى چىقىرىپ ئالدىن تۆلەيدىغان پۇلنى تاپشۇرۇش. مەن ئىناۋەتلىك كارتامنى ئۆي-مۈلۈك ۋاستىچىسىغا سۇنۇپ، ئالدىن تۆلەيدىغان پۇلۇمنى تۆلىدىم، ئۆي مېنىڭ بولدى! مېنىڭ بىرىنچى قېتىم ئۆي-مۈلۈك كەسپىگە سالغان مەبلىغىم 100% لىك OPM، يەنى Other People's Money (باشقىلارنىڭ پۇلى) بولۇپ، ئۆزۈم ھېچقانداق پۇل خەجلىمىگەن ئىدىم.
ھەر ئاينىڭ ئاخىرىغا كەلگەندە، مەن بارلىق چىقىملارنىڭ ھەممىسىنى تۆلىدىم، قەرزنى مۇددەتكە بۆلۈپ تۆلەش ۋە خوجىلىق باشقۇرۇش ھەققىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، تەخمىنەن يەنە 25 ئامېرىكا دوللىرىلىق ئىجارە ھەققى پايدىسى ھېسابقا كىرگۈزۈلۈپ، مۇددەتسىز قايتۇرۇلىدىغان مەبلەغ سالغان بولدۇم. مېنىڭ ئىلگىرى سودىدا پۇل تاپىدىغان تەجرىبەم يوق ئىدى.
گەرچە ھەر ئايدا 25 دوللار تېپىش ئانچە كۆپ بولمىسىمۇ، لېكىن مەن ئۆگەنگەن نەرسىلەرنىڭ قىممەتلىك ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلىدى. مەن ئۆگەنگەن بىرىنچى دەرس بولسا «قەرز پۇل»، يەنە بىر دەرس بولسا «قەرز ئېلىشنىڭ بېجى كەچۈرۈم قىلىنىدۇ». دېگەندىن ئىبارەت ئىدى.
بۈگۈنكى كۈندە، مەن كىم بىلەن، شۇنداقلا باي دادا شىركىتىنىڭ مەسلىھەتچىسى كېن مايكولروي بىرلىكتە تەخمىنەن 10 مىڭ يەردە ئىجارىگە بېرىدىغان بىر بۆلەك ئۆي مۈلۈككە ئىگە بولدۇق. بىز چىقىمسىز نەق پۇل ئوبوروتىغا ئىگە، ھەر ئايدا خىزمەت قىلمىساقمۇ، نۇرغۇن كىشىلەر بىر ئۆمۈر ئىشلەپمۇ تاپالمايدىغان پۇلغا ئىگە بولىمىز. ئۆي-مۈلۈككە مەبلەغ سېلىش جەريانى ئوخشاش بولۇپ، بىردىنبىر ئۆزگىرىدىغىنى بىزنىڭ بانكا ھېساباتىمىزدىكى ساننىڭ كەينىگە قوشۇلغان نۆل.
ئۆتكەن بىر نەچچە يىلدا، بىزنى بېيىتقىنى بىزنىڭ مالىيە بۆلۈنمىسى مائارىپى ۋە كەچۈرمىشلىرىمىز بولدى. بۇ نېمە ئۈچۈن بايلارنىڭ تېخىمۇ بېيىپ كېتىشىدىكى ئاساسلىق بىر سەۋەب.
بەلكىم سىز سورىشىڭىز مۇمكىن: ئەجەبا سىزنىڭ ئىناۋەتلىك كارتىڭىز بىلەن قەرز ئېلىپ ئالدىن تۆلەيدىغان پۇلىڭىزنىڭ خەتىرى يوقمۇ؟
ئەلۋەتتە بار. لېكىن بۇ خەۋپ-خەتەر 1800 ئامېرىكا دوللىرىغا ئاياغ سېتىۋېلىشقا قارىغاندا خېلىلا كىچىك. ئۆي-مۈلۈك ئومۇمىي جەھەتتىن ئۆزىنىڭ قىممىتىنى ساقلاپ قالالايدۇ. سىز ئاياغ كىيسىڭىز، ئۇنىڭ %90 قىممىتى دەرھال يوقايدۇ. كىم بىر جۈپ ئاياغ ئىجارىگە ئالىدۇ؟ لېكىن نۇرغۇن كىشىلەر ھاۋاينىڭ ئاق رەڭلىك قۇملۇق ساھىلىدىن مۇھىتى گۈزەل بىر ئۆينى ئىجارىگە ئېلىشنى خالايدۇ.
مانا بۇ بايلارنىڭ نېمە ئۈچۈن تېخىمۇ باي بولۇشىنىڭ يەنە بىر سەۋەبى. بايلارنىڭ مال-مۈلۈككە كۆڭۈل بۆلۈشى كىرىمگە قارىغاندا كۈچلۈك. ئۇلار قەرز پۇل ئارقىلىق بۇ مۈلۈككە ئېرىشتى ۋە قىممىتىنى ئاشۇردى.
نەق پۇل ئوبوروتى ئويۇنىدا چوڭ سودا ۋە كىچىك سودا بار. كىشىلەرنىڭ بۇ ئويۇننى ئوينىشىنى كۆزىتىش ئىنتايىن قىزىقارلىق. مېنىڭ بايقىشىمچە، سىز پەقەت ئۇنىڭ ئادىتى بويىچە ئۇ يېڭىلگۈچىنى ئىزچىل كۆزىتەلەيسىز. ئۇلار دائىم كېلىپلا چوڭ سودا قىلىدۇ.
تۆتىنچى، بۇرۇنقى ئەھۋاللار
ئىلگىرى ئامانەت پۇل جەلپ قىلىش ئۈچۈن بانكىلار ئوتتۇرىسىدا رىقابەت كەسكىن ئىدى. بانكا يەنە سىزگە ھەقسىز بولكا ۋە پىچاق، ھەتتا نەق پۇل سوۋغا قىلىپ، سىزنى جەلپ قىلىپ پۇلىڭىزنى ئۇلارنىڭ بانكىسىغا ئامانەت قويغۇزاتتى.
بۈگۈنكى كۈندە، ياۋروپا، ئامېرىكا ۋە ئاسىيا قىتئەلىرىدە بارغانسېرى كۆپ بانكىلار پۇل ئامانەت قويۇش ھەرىكىتىگە ئىلھام بەرمەيۋاتىدۇ. ياۋروپا ۋە ياپونىيە پۇل ئامانەت قويغۇچىلاردىن ھەق ئالىدۇ. بۇ سىياسەت «NIRP» يەنى پاسسىپ ئۆسۈم نىسبىتى سىياسىتى دەپ ئاتىلىدۇ. دۇنيادىكى باشقا دۆلەتلەر ئۈچۈن ئېيتقاندا، ياۋروپا ۋە ياپونىيەنى تەقلىد قىلىش پەقەت ۋاقىت مەسىلىسى. ئۇ بىز دەۋاتقان ئامانەت قويغۇچىنىڭ ئۇتتۇرغۇچى دېگەن ھۆكۈمنى كۈچلۈك ئىسپاتلىدى.
بۇ ھادىسە نېمىنى چۈشەندۈرىدۇ؟
بۇ دۇنيادا نۇرغۇن پۇل بارلىقىنى چۈشەندۈرىدۇ، بانكا سىزنىڭ پۇل ئامانەت قويۇشىڭىزنى خالىمايدۇ. چۈنكى سىزنىڭ پۇلىڭىزنى بانكىغا قويۇپ قويۇش ئۇلارنىڭ قەرزى ھېسابلىنىدۇ. بانكا قەرىزدارنى قارشى ئالىدۇ، يەنى ئۇلاردىن پۇل قەرز ئالماقچى بولغان ئادەمنى قارشى ئالىدۇ. شۇڭا، ئامانەت پۇل ئۆسۈم نىسبىتى شۇنچە تۆۋەن بولىدۇ.
ئىلگىرى كىشىلەر بانكىغا ئىشىنەتتى، ئۇلارنىڭ ئۆز پۇلىنى ئىشلەپچىقىرىش تۈرىگە كىرگۈزۈپ، ئىقتىسادنى ئاشۇرالايدىغانلىقىغا ئىشىنەتتى.
بۈگۈنكى كۈندە، بىزنىڭ سودا مەكتەپلىرىمىز بىزنىڭ ئەڭ ياخشى، ئەڭ ئەقىللىق ئوقۇغۇچىلىرىمىزغا قانداق قىلىپ بازارنى كونترول قىلىش ئارقىلىق زور مىقداردا پۇل تېپىش توغرىسىدا تەربىيە بېرىدۇ، ھەرگىزمۇ ئۇلارنى قانداق قىلىپ تەتقىقات ۋە تەرەققىياتقا مەبلەغ سېلىش، شۇنداقلا چوڭ كارخانا قۇرۇش ۋە خىزمەت پۇرسىتى يارىتىش جەھەتتە تەربىيە بەرمەيدۇ. پاي چېكى بازىرى بىلەن بانكا شىركەتنىڭ مەبلەغ توپلىشىغا، چوڭ كارخانا بولۇشىغا ياردەم بېرىش ئۈچۈن قۇرۇلغان بولۇپ، شىركەتنى زورايتىش بىلەن بىر ۋاقىتتا، پۇل ئامانەت قويغۇچىلار بىلەن مەبلەغ سالغۇچىلارمۇ پايدا ئالىدۇ. ئىنتايىن كىنايىلىك يېرى شۇكى، ئۇلارنىڭ كارخانىلىرى پۇلغا ئېھتىياجلىق بولمىغان چاغدا، ئەڭ باي شىركەتلەر ئاكتىپلىق بىلەن بانكىدىن قەرز ئېلىپ، پاي چېكى بازىرىغا مەبلەغ سالىدۇ.
بۇ نامراتلار بىلەن ئوتتۇرا بۇرژۇئازلارنىڭ تېخىمۇ نامراتلىشىپ كېتىشىدىكى يەنە بىر سەۋەب. ئامما ئاخىرى بايلىق پەرقىدىكى ھاڭنىڭ قانچىلىك چوڭقۇر، قانچىلىك كەڭلىكىنى چوڭقۇر تونۇپ يەتتى!
بۇ خىل بايلىق ۋە كىرىمنىڭ تەڭسىزلىكى بىزنىڭ مەكتەپتە باشلانغان. يەسلىدىن تارتىپ 12-يىللىققىچە بولغان بالىلار، ئۆسمۈرلەر مائارىپىدا مالىيە، پۇل مۇئامىلە بىلىملىرىگە ئائىت مەزمۇنلار يوق. شۇڭا، مۇتلەق كۆپ ساندىكى كىشىلەر يەنىلا پۇل ئامانەت قويۇشنىڭ ھەقىقىي قائىدە ئىكەنلىكىگە ئىشىنىپ، 1971-يىلىدىن بۇيانقى قەرز ئېلىشنىڭ پۇل تېپىش ئىكەنلىكىنى پۈتۈنلەي تونۇپ يېتەلمەيدۇ. مالىيە بۆلۈنمىسى مائارىپى بولمىسا، كۆپ قىسىم كىشىلەر پۇل مۇئامىلە قائىدىسىنىڭ ئۆزگەرگەنلىكىنى ھېس قىلالمايدۇ.
ئەگەر سىز تېخىمۇ باي بولماقچى بولسىڭىز، ئەمەلىي مەشغۇلات ئارقىلىق قەرز پۇلنى پۇل ئورنىدا تۇتۇشتىن بۇرۇن، ئالدى بىلەن مالىيە بۆلۈنمىسى مائارىپىغا مەبلەغ سېلىڭ.
قەرز ئېلىشنى ئۆگىنىش سىزنى باي قىلىدۇ، ئادەمنىڭ ئىشەنگۈسى كەلمەيدىغان كۈچنى ھېس قىلدۇرىدۇ. بۇ كۈچنى ناھايىتى ئاز ئادەم ھېس قىلالايدۇ.
---
ئالاھىدە خوش خەۋەر:
ئەڭ يېڭى نادىر كىتاب «مالىيە تەپەككۇرى»نىڭ تەرجىمىسى ئېلان قىلىندى. بۇ يەرنى بېسىپ پايدىلىنىڭ!
تۆۋەندىكى يازمىلار سىزگە تېخىمۇ كۆپ نەپ بېرىشى مۇمكىن:
6. پايدا ئىنقىلابى: تەخمىنىي توغرىلىق توغرا بولغان خاتالىقتىن ئەۋزەل!
16. ئۈنۈم باشقۇرۇش: ساپ مۈلۈك پايدا نىسبىتىنى يۇقىرى كۆتۈرۈشتىكى ئەڭگۈشتەر
29: قىممىتىنى تۆۋەنلىتىش پەيتى: زىياننى تۈگىتىشتىن ئۈمىد بولمىغاندا «چوڭ يۇيۇنۇش»قا يەتمەيدۇ
