جۇدالىق سىرى (رومان ) 53ـ قىسىم

ـــ بۇ رەشىدەنىڭ ھالقىسى،سەلىمە... بۇ مېنىڭ سىڭلىمنىڭ ھالقىسى... بىچارە سىڭلىم، ئەخمەق سىڭلىم... ئىنساننىڭ نام-ئابرۇيى بىر ئادەمنىڭ ھاياتىدىنمۇ مۇھىم بولامدۇ؟ ئاتا-ئانىسىنىڭ، قېرىنداشلىرىنىڭ ئىناۋىتىنى، غۇرۇرىنى ئۆزىنىڭ ئەزىز جېنىغا تېگىشىپ كەتكەنمۇ بارمۇ؟... ۋاي ئىسىت ! ئۇنىڭ ئۆلىمى نېمە دېگەن ئېچىنىشلىق بولغان!ــــ رەشىد بارماقلىرى بىلەن چاچلىرىنى قاماللىغىنىچە سەلىمەنىڭ كۆزلىرىگە قارىدى.بۇ قىزنىڭ پاك بىغۇبارلىقى ئالدىدا ئۆزىنى ۋە ئائىلىسىنى يەتكۈچە ئىپلاس كۆردى. ئۇنىڭ بۇ چاغدىكى،چىراي ئىپادىسى،شۇنچىلىك ھەسرەتلىك ئىدىكى، سەلىمە ئىختىيارسىز ئۇنىڭ چاچلىرىنى يۇلۇۋاتقان قوللىرىنى تۇتۇۋېلىپ، ياشلار بىلەن يۇيۇلغان مەڭزىنى مەيدىسىگە ياقتى:

ــ سىڭلىڭىز ئۆلۈپ كەتمىدى، رەشىد. ئۇنىڭ بىر بۆلىكى تېخى ھايات! ئۇنى«بالىلىقىغا قايتتى، مەسۈملىكىگە قايتتى، يېنىمغا قايتتى...» دەپلا بىلىڭ. شۇنىڭدا ھەسرەتلىرىڭىز يېنىكلەيدۇ، ــ دېدى ئۇ مىڭ يېرىدىن تۆكۈلۈپ.

ــ سەلىمە... سەلىمە... مېنى كەچۈرۈڭ! ئاھ،مەن بىلمەپتىمەن،مېنىڭ ئەقىلسىزلىقىمنى كەچۈرىۋېتىڭ، ھەممە ئىشلارغا سالاۋات... ھەقىقەتەن رەشىدە تېخى ھايات، بىزمۇ ھەم شۇنداق... كېچىكىپ بولسىمۇ ئالدىمىزدىكى بەختنى تۇتۇۋالايلى، رەشىدەنى بىللە بېقىپ چوڭ قىلايلى،ـــ دېدى رەشىد ئىچ-ئىچىدىن ئۇرغۇپ چىققان بىر سادا بىلەن. ئۇ سەلىمەنىڭ ياشلار بۇلدۇقلاپ تۇرغان بۇلاقتەك چىرايلىق كۆزلىرىگە سۆيدى، يۈزلىرىنى ئالقانلىرى ئارىسىغا ئالدى.

رەشىدنىڭ سەمىمىيىتى، مىڭ ئۈمىد بىلەن چاقناپ كەتكەن كۆزلىرىدە ئىپادىلىنەتتى. سەلىمەنىڭ ۋۇجۇدىدا چۈشىنىپ بولمايدىغان بىر ئىسسىق ئېقىم پەيدا بولدى. ئۇنىڭ ئۇزۇندىن بېرى كۈتۈلمىگەن جۇدالىق بىلەن قايغۇ-ھەسرەتتىن قار-مۇز بولۇپ ئۇخلاپ قالغان قىزلىق ھېس-تۇيغۇسى رەشىدنىڭ ئوتلۇق كۆزلىرى، ئىللىق ھەرىكەتلىرى بىلەن شۇ تاپتا ئويغانغان ئىدى...

ــ مومام ماڭا ھىچقانداق ئادەمگە ئاداۋەت تۇتماسلىقنى ئۆگەتكەن ئىدى. رەشىدە مېنىڭ قىزىم، ئۇ سىزنىڭمۇ قىزىڭىز... مەن قىزىمنىڭ دادىسىغا قانداقمۇ ئاداۋەت ساقلاي؟...ـــ ئۇ ئۆزىنى تۇتۇۋالالماي، رەشىدنىڭ بوينىدىن چىڭڭىدە قۇچاقلاپ تېخىمۇ ئېسەدەپ يىغلاپ كەتتى. رەشىدمۇ سەلىمەنى قۇچاقلىدى، بۇ قۇچاقلىشىش بىلەن ئۇلارنىڭ ۋۇجۇدىدىكى ئۆتۈپ كەتكەن ئاشۇ كۈنلەر پەيدا قىلغان ھەسرەت گويا باھار قارلىرىدەك ئاستا-ئاستا ئېرىشكە باشلىدى.بۇ چۈش ئەمەس.ئېھ،ھىجران،ئۇزاققا سوزۇلغان ھىجران.بۇ يەنە بىر مۇقەددەس باغلىنىش.خۇددى كائىناتتەك سىرلىق.

كېچە،قىيامىغا يېتىپ،يۇلتۇزلار چاراقلاپ يېنىپ كەتكەن ئىدى.جەنۇبى يېرىم شاردىكى يۇلتۇزلار،گويا،ئۆيىگە پاتماي بىر بىرىنى ئىتتىرشىپ ئوينىشىۋاتقان كەپسىز بالىلارغا ئوخشاش،ئاسمان گۈمبىزىدە ئاستا ئايلىنىشقا باشلىدى.تاڭ سۈزۈلۈشكە باشلىغان،كەپسىز يۇلتۇزلارلارمۇ ھېرىپ قالغاندەك،ئۇيقۇچان كۆرۈنەتتى.ھالبۇكى،بارغانچە تولۇپ بېرىۋاتقان چىرايلىق تولۇن ئاي،ئاقىرىۋاتقان ئۇيقۇلۇق زېمىندىكى،يېڭىدىن ھۈپپىدە ئېچىلىپ كەتكەن ئەتتىرگۈل،ھىندى پەرەڭ گۈلى،باغدىكى قاشلىق ئوت،غۇچچىدە چېچەكلەپ كەتكەن جۇخۇئار گۈللىرىگە،كۈمۈش رەڭ نۇرلىرىنى سېخىيلىق بىلەن سەپمەكتە ئىدى.

مۇشۇ سەھەردە،رەشىد بىلەن سەلىمە، بىر-بىرىدىن تارتىنغان، ۋۇجۇدى چەكسىز مۇھەببەتنىڭ شېرىن لەززىتىدىن مەست بولغان ھالدا،ئورنىدىن تۇردى. قولمۇ قول ياتقان ئورۇنلىرىنى تۈزەشتۈرۈشكە باشلىدى. دەل شۇ پەيتتە،رەشىد،بىر ئىشتىن شۇنچىلىك ھۇدۇقۇپ كەتتىكى، كۆزلىرى ھەيرانلىق ئىچىدە نە كۈلۈشىنى، نە يىغلاشنى بىلمەي،خۇددى ئۆزىدەكلا ھەيرانلىققا پاتقان سەلىمەگە تىكىلگىنىچە قېتىپ قالدى...

كارىۋاتتا، تېخى ئاخشاملا ئاپپاق تۇرغان كىرلىك ئۈستىدە ئۈچ تېمىم قىپقىزىل تامچە، خۇددى ۋايىغا يىتىپ قىزارغان شاپتۇلنىڭ نازۇك بەرگىسىدەك باشقىچە جۇلالىنىپ تۇراتتى...

* * * * * *

باھار كەتتى

غېرىپلىق يەتتى

غازىڭى چۈشكەن قاقشال دەرەخ 

جۇت سوغوقتا رىيازەت چەكتى...

.....

بارلىق ئۆيلەرنىڭ ئىشىكى ئۇچۇق بولغانلىقتىن،مېھمانخانا ئۆيدە قويۇلىۋاتقان رادىئو ئاۋازى،بالكۇندا چوڭ كوچىلارغا،قاراپ،ئۈنسىز ئولتۇرغان تۆرە باقىنىڭ قۇلىقىغا كىرىۋېدى، نېمىشقىدۇر ناخشىدىكى مىسكىنلىك ئۇنىڭ يۈرىكىگىلا تەگدى.ئۇ ھازىر بەكمۇ جۈدىگەن، كۆزلىرى ئولتۇرۇشۇپ كەتكەن بۇلۇپ،گويا كۈزدىكى خازان كەبى سولاشقانىدى.نۇرسىز  چىرايىدىن كۆتىرىپ قوپقۇسىز ئازاب ۋە چۈشكۈنلۈك چىقىپ تۇراتتى. 

شۇ كۈنلەردە، تۆرەمنىڭ يۈرىكىمۇ تازا ياخشى ئەمەس ئىدى، شۇنداق بولىشىغا قارىماي ئۇ داۋالىنىشنى، ھىچ بولمىسا دوختۇر تەكلىپ قىلىپ كۆرۈنۈپ بېقىشنىمۇ خالىمايتتى. گۈزەل كېلىنى ئارزۇ، باراقسان ئۆسكەن ياش قارغايدەك مەزمۇت، كېلىشكەن ئوغلى ئىبراھىم، گۈلدەك يۇمران رەشىدە...دانىيارلارنىڭ ھاياتىغا،قايسى دوختۇر ئارا تۇرالىدى؟ئۇلار،يەنىلا بىر-بىرلەپ قارا تۇپراقنى ماكان ئەتتى. شۇنچە ياش ھاياتىنى قارا تۇپراق ئۆزىگە يەم قىلدى، ئۆمۈردە ۋاپا يوقكەن،ھەم ئۆلۈمنىڭ نۆۋىتى يوقكەن. ۋاقتى- سائىتى كەلگەندە ئۇ ھىچقاچان ياش- قېرى، ساق -مېيىپ دەپ تارتىشىپ تۇرمايدىكەن.شۇنداق ئىكەن، ئەمدى ئۇنىڭ ئۈچۈن،بۇ ھاياتنىڭ،تارتىشقۇدەك يەنە نېمىسى قالدى شۇنچە؟... ئىلگىرى بۇ زەئىپ يۈرەك ھەممە ئىشنى قىلغان، ئائىلىسىنىڭ، پەرزەنتلىرىنىڭ، ئەلنىڭ ئىشقىدا كۆيگەن، كۈلگەن، شادلانغان ھەم ئىزگۈلۈك ناخشىلارنى ئېيتقان ئىدى، ھالبۇكى، ئۇنىڭغا ئاقىۋەتتە يار بولغىنى يەنىلا ئايىغى چىقماس ئازابلىق پەرزەنت سەۋداسى.

تۆرەم،ئىلگىرى،پەقەت ئورنىغا كەلتۈرگىلى بولمايدىغان ئىشلارنىلا ھەقىقى بەختسىزلىك دەپ قارايتتى، كىچىككىنە ئىنساننىڭ تەبىئەتنىمۇ ئۆزگەرتەلەيدىغان كۈچ قۇدرىتىگە ھەيرانۇ ھەس بولاتتى،ئۆزىنىڭ، ئاشۇ قۇدرىتى بىلەن ئائىلىسىگە كەلگەن ھەرقانداق بەختسىزلىكنى توسۇپ تۇرالايدىغانلىقىغا ئىشىنەتتى، ھەرقاچان ئۆزىنى بەك قالتىس ئىش قىلۋەتتىم ، تاغلىقلارغا چوڭ ياخشىلىق قىلىۋەتتىم،ئۇلارنىڭ،مېنى چوڭ بىلىشى ۋە ھۆرمەتلىكلەر قاتارىدا قويۇشى،شۇنداق بولۇشى مۇقەرەر بولغان،ھەقىقەت،دەپ،چۈشىنەتتى.ئەپسۇس،تەقدىر، ئۇنىڭغا شۇنچە كۆپ قۇدرەت ھەم ئەقىلنى بەرگەن بىلەن، ئۆز پەرزەنتلىرىنىڭ بېشىغا كەلگەن مۈشكۈلاتنى كۆتۈرىۋېتەلىگۈدەك كۈچ ئاتا قىلماپتىكەن،ئەكسىچە،تەقدىر، ئۇنىڭغا ئىنسان قۇدرىتىنىڭ تولىمۇ چەكلىك ئىكەنلىكىنى،ئىنساننىڭ تەبىئەتنىڭ قۇدرىتى ۋە چەكسىزلىكى ئالدىدا، ھەتتا تىلغا ئالغۇچىلىكىمۇ يوق،ئەرزىمەسلىكى ۋە بىقۇۋۇللىقىنى تونۇتتى.تۆرە باقى،بۇ ھەقىقەتنى تونۇپ يەتكەندە،ئۇ ئاللىبۇرۇن كېچىككەن،پەرزەنتلىرىدىن ئاللىبۇرۇن ئايرىلىپ بولغان ئىدى.شۇنىڭ ئۈچۈن،ئۇ ئۆزىنى قۇيارغا يەر تاپالماي يۈرەتتى،ھامان ھەسرىتى قايناپ تاشاتتى.ھەممە نېمىسى تەل،پەرزەنتلىرى يېنىدا بولغان،ئاشۇ بەختلىك چاغلىرىدا،ئۆزىنىڭ،نېمىشقا بۇ ھەقىقەتنى تونۇپ يېتەلمىگەنلىكىگە ئاچچىقى كېلەتتى. «شام تىلىدىن كۆيىدۇ» دەيدىغان كونىلار، تۆرەملەر ئائىلىسىنىڭ ئانچىكى مەغرۇرلىقى،ھېچكىمنى ئۆزىگە تەڭ تۇتمايدىغان ھاكاۋۇرلۇقى، ئۇلارنىڭ بېشىغا بالا بولدى ۋە ئۇلارنى مەڭگۈلۈك بەختسىز قىلدى.تۆرەمنىڭ، ھەسەلخېنىمنىڭ شۇ كۈنلەردىكى ھالىتى، بىرلا تىلىدىن كۆيىۋاتقان شام ئەمەس، بەلكى ئۇلۇغ ئوتنىڭ ئىچىگە كىرىپ قېلىپ ھەر تەرەپتىن كۈيىۋاتقان،قاقشال قارغاينىڭ ئۆزىگىلا ئوخشايتى.