ئالدىنقى ئەسىر دۇنيا ۋەزىيىتى ئۆزگىرىپ تۇرىدىغان دەۋر، ئەمما ئۇ دەۋردە مۇنداق بىر ئايال بار. ئۇنىڭ گۈزەل رۇخسارى بار بولۇپ، ئىلگىرى بىر مەزگىل دۇنيادىكى ئەڭ گۈزەل ئايال دەپ ئاتالغان، ئىلگىرى كىنوچىلىق تارىخىدىكى تۇنجى ئايال چولپان بولۇپ، بارماقلىرىنى مىدىرلىتىپ قويسىلا، فىلىم سودىگەرلىرىگە غايەت زور بايلىق ئېلىپ كېلەلەيتتى. لېكىن، ئۇنىڭ بەزىلىرى گۈزەل چىراي بولۇپلا قالماستىن، يەنە تارىختا « ئامېرىكا كەشپىياتى ۋە تېخنىكىسى» غا تاللانغان ئايال ئارتىسلارمۇ بولۇپ، بىر تۈرلۈك كەشپىياتىنىڭ قىممىتى ئىلگىرى 30 مىليارد ئامېرىكا دوللىرىغا يېتەتتى.
بۇ ئايالنىڭ ئىسمى خېتتى راما بولۇپ، 1914 ـ يىلى 11 ـ ئاينىڭ 9 ـ كۈنى ۋيېنادا تۇغۇلغان، 1 ـ دۇنيا ئۇرۇشىدا ئۆسۈپ يېتىلگەن. بىراق، ئۇ تۇرۇۋاتقان ئائىلە ناھايىتى باي بولۇپ، كىچىكىدىن تارتىپ يېمەك-ئىچمەكتىن غېمى يوق ئىدى، ئۇنىڭ ئۈستىگە ياخشى تەربىيە ئالغان ئىدى. بالېت، پىئانىنو مۇزىكىلىرىنى خېلى ياخشى ئۆگەنگەن، نەتىجىسىمۇ خېلى ياخشى، بولۇپمۇ ماتېماتىكىدا شۇنداق. لېكىن، ئۆسمۈر چاغلىرىدا خاتتى ئويۇن قويۇشقا قىزىقاتتى، شۇڭا، ئاتا-ئانىسىنىڭ قارشى تۇرۇشىغا قارىماي، خەت-ئالاقىنى تاشلاپ، ئويۇن قويۇشقا بۇرۇلاتتى. تاشقى قىياپىتى ناھايىتى ياخشى بولغاچقا، 1931-يىلى بىر رېژىسسور تەرىپىدىن تاللىنىپ، تۇنجى ئەسىرى« كوچىدىكى پۇل» دا رول ئالغان.
ئىككىنچى يىلى يەنە بىر ئادەم ئۇنى« ئەس-ھوشىنى يوقىتىش» فىلىمىدە رول ئېلىشقا تەكلىپ قىلغان، بۇ فىلىم باشلىنىشىدىلا خەلقئاراغا يۈزلەندۈرۈلمەكچى بولغان، ئەمما ئۇنىڭدا ئادەتتىكى كىشىلەر قوبۇل قىلالمايدىغان بىر تەلەپ بار ئىدى. ئۇ بولسىمۇ پۈتۈنلەي يالىڭاچ ھالەتتە ئىدى، خايدى ماقۇل بولدى، شۇنىڭ بىلەن كىنوچىلىق تارىخىدىكى تۇنجى پۈتۈنلەي يالىڭاچ چېگرادىن چىققان ئايال چولپان بولۇپ قالدى. لېكىن، نەتىجىدە كىشىلەر بۇ ھەقتە توختىماي تالاش ـ تارتىش قىلغان، بىر تەرەپتىن، ئۇنىڭ چىراي شەكلى ھەقىقەتەن نەپىس، بەدەن شەكلى كېلىشكەن، يەنە بىر تەرەپتىن، پۈتۈنلەي ئوچۇق بولۇپ، بەك يۈرەكلىك بولۇپ كەتكەن، بۇنىڭ ئۈچۈن نۇرغۇن دۆلەتلەر ئۇنى قويۇشنى چەكلىگەن.
1938-يىلى، ئۇ« دېڭىز تۇمشۇقىدىكى ئەرۋاھ» فىلىمىدە رول ئېلىپ، قارا چاچلىق بىر ساھىبجامالنىڭ ئوبرازىنى ياراتقان. شۇنىڭ بىلەن سېرىق چاچلىق گۈزەل قىزلارنىڭ ئېكرانغا ھۆكۈمرانلىق قىلىش ئەنئەنىسى بۇزۇپ تاشلىنىپ، ھوللىۋود تەرىپىدىن دۇنيادىكى ئەڭ گۈزەل ئايال دەپ تەرىپلەنگەن، شۇنىڭدىن كېيىن ئۇنىڭ يەنە نۇرغۇن ئەسەرلىرى بار. لېكىن، ئۇنىڭ نۇرغۇن ئەسەرلىرىگە سېلىشتۇرغاندا، كىشىلەرنىڭ بەكرەك كۆڭۈل بۆلىدىغىنى ئۇنىڭ كەشپىياتى بولۇپ، بۇ كەشپىياتنى تىلغا ئېلىشتىن ئاۋۋال ئۇنىڭ نىكاھىنى تىلغا ئېلىشقا توغرا كېلەتتى. ھايتىنىڭ ئۆمرىدە ئالتە قېتىم مەغلۇپ بولغان نىكاھى بار، بۇنىڭ ئىچىدە بىرىنچى بۆلىكى ئاۋسترىيەلىك قورال-ياراغ ماگناتى ماندىر بولۇپ، ناتسىستلارنى قوللايدىغان يەھۇدىي ئىدى. ماندېل خېتتىغا چوڭقۇر مەپتۇن بولۇپ قېلىپ، بىر يىلدىن كېيىن ئىككىيلەن بىر كۆرۈپلا ئاشىق بولۇپ قالغان. ئۈچ ئايدىن كېيىن توي قىلغان، تويدىن كېيىن مەندېل ئۇنىڭ كىنو ساھەسىگە كىرىشىگە يول قويمىغان، ئەمما ئۇنى سىمسىز خەۋەرلىشىش جەھەتتىكى تېخنىكىلار بىلەن ئۇچراشتۇرغان. ماندېر ناتسىستلارنىڭ ھەربىي تەمىنات سودىگىرى بولۇپ، بۇ ئەڭ يۇقىرى دەرىجىلىك ھەربىي مەخپىيەتلىك بىلەن ئۇچرىشىشىمۇ ئەجەبلىنەرلىك ئىش ئەمەس ئىدى، شۇڭا دائىم قورال-ياراغ مۇتەخەسسىسلىرى بىلەن مۇناسىۋەتلىك تېخنىكىلار توغرىسىدا سۆھبەتلىشەتتى.
ئۇ ھەتتا خاتىرە قالدۇرىدۇ، شۇڭا ئۇ نۇرغۇن ئىلغار تېخنىكىلارنى ئۆگىنىدۇ، كېيىن 8391-يىلى 3-ئايدا ناتسىستلار ئاۋسترىيىگە كىرىدۇ، ناتسىستلارغا قارشى تۇرىدىغان ئادەم بولۇش سۈپىتى بىلەن ئاۋسترىيىدىن قېچىپ چىقىدۇ. ئىككىنچى يىلى خاتتى ئامېرىكىدا مۇزىكانت گېئورگې ئانتېل بىلەن تونۇشۇپ، كۆكرەك قىسمىنىڭ قانداق چوڭىيىدىغانلىقىنى تەتقىق قىلماقچى بولغان. نەتىجىدە تېما نېمىشقىدۇر قورالغا يۆتكەلدى، ئانتېل ئاپتوماتىك پىئانىنودىن ئۆرنەك ئېلىپ چاستوتا سەكرەشنى ئىشقا ئاشۇرۇشنى ئوتتۇرىغا قويدى،
بۇ ئىلھام ئاستىدا، 1940-يىلىنىڭ بېشىدا، خاتتى بىلەن ئانتېل سىمسىز رادىيو« چاستوتا ئاتلاش تېخنىكىسى» نى تەتقىق قىلىپ چىقتى، يەنى مۇستەقىل سىمسىز سىگنال قانىلىنىڭ تېخنىكىلىق بوغما ھالىتىنى ھەل قىلدى، 21-ئەسىردە بۇ تېخنىكا چاستوتا كېڭەيتىپ خەۋەرلىشىش تېخنىكىسى دەپ ئاتالدى. ئۇ پاتېنت گۇۋاھنامىسىغا ئېرىشكەندىن كېيىن، بۇ پاتېنتىنى ئامېرىكىغا تەقدىم قىلىشنى ئۈمىد قىلدى، بۇ 2-دۇنيا ئۇرۇشىغا پايدىلىق. ئەمما ھەربىي تەرەپ تېخنىكا ئىلھامىنىڭ پىئانىنودىن كەلگەنلىكىنى ئاڭلاپ، ناھايىتى كۈلكىلىك ھېس قىلدى.
شۇ چاغدا ھەربىي تەرەپ: ئامېرىكىنى سۆيگەندىكىن، ئۇنىڭ چىرايلىق يۈزىنى توغرا ئورۇنغا قويۇش كېرەك، دېدى. شۇنىڭدىن كېيىن، ئۇ ئىزچىل تۈردە ئۇرۇش زايومى سېتىشقا پائال ئاتلىنىپ، ھەرقايسى جايلارغا بېرىپ خالىس ئويۇن قويغان ھەمدە ھايتىنى كىم ئارتۇق قىلىپ سېتىشتەك بۇ ئامالنى ئويلاپ تاپقان. بىر قېتىملىق سەييارە ئويۇن قويۇش پائالىيىتىدە 25 مىليون ئامېرىكا دوللىرى توپلانغان بولۇپ، بۇ پۇل 2016-يىلى 350 مىليون ئامېرىكا دوللىرىغا باراۋەر، بۇنىڭ ئۈچۈن ئۇ 680 قېتىم سۆيۈشكەن. 50-يىللاردىن كېيىن، سەكرەش چاستوتىسى تېخنىكىسى ئىشلىتىلىشكە باشلىدى، لېكىن كەشپىياتچىنىڭ ئىسمى ئىزچىل ئۆچۈرۈلدى. 1997- يىلى CDMA نى ئاساس قىلغان ئالاقە تېخنىكىسى ئاممىغا يۈزلەنگەندە، كىشىلەر ئاندىن ھېيتىنى ئەسلەپ، ئۇنى CDMA نىڭ ئانىسى دەپ ھۆرمەتلىگەن.
ئۇ چاغدا خادى 83 ياشقا كىرگەن بولۇپ، ئۈچ يىلدىن كېيىن 86 يېشىدا ئۆيىدە ئۆلۈپ قالغانلىقى بايقالغان. خاتتى ۋاپات بولغان ئاشۇ نەچچە يىلنىڭ ئالدى-كەينىدە، نەچچە ئون يىلنىڭ ئالدىدىكى كەشپىياتنىڭ قىممىتى 30 مىليارد ئامېرىكا دوللىرىغا يەتكەن. بۇ تېخنىكا ھەر قايسى ساھەلەردە قوللىنىلماقتا، ئۇنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ مۇھىم بىر تەرەپ، ھازىر ھەممىلا يەردە ئۇچراتقىلى بولىدىغان WiFi تېخنىكىسى. 2014 ـ يىلى، خېتتى لاما ئامېرىكىلىق كەشپىياتچىلارنىڭ داڭلىق شەخسلىرى قاتارىدىن ئورۇن ئېلىپ، ۋات، بېل، تېسلا قاتارلىقلار بىلەن بىللە كېيىنكىلەرنىڭ ھۆرمىتىگە سازاۋەر بولدى. 