石鼓镇大同村的纳西族民间艺人和秀清老人,于2026年1月30日离世,享年94岁。和秀清老人一生投身纳西族民间文艺传承事业,曾出版过一张专辑,直到生命最后一刻,仍心心念念着纳西族民间文艺的传承。
和秀清老人
老人热心于教小辈学唱民歌,杨晔曾跟和秀清老人请教过纳西族民歌调子。不过短短几次求教,老人直到去世前,还始终挂念着这个小孙儿,总说还有好多调子没来得及教给他。老人离世前几日,一直在翻找一盘磁带,还责怪几个女儿,问是不是她们把磁带弄丢了。找到磁带后,她便把磁带挂在床边,一遍遍念叨着学民歌的小孙儿怎么还不来,磁带里的内容他怕是有不懂的地方,自己还要细细讲给他听。这份念叨一直伴她走到最后一口气,临终前还反复叮嘱女儿,一定要把这盘磁带交到孙儿手上。杨晔的网名叫纳西若金,他经常在网上发布自己学唱的民歌调子,其中就有两首是和秀清老人亲授的,现将分享在文末。
(以上图片均由杨晔提供)
透过这些视频和小故事,能真切窥见纳西民间艺术的薪火相传:前辈牵挂后辈、倾囊相授,后辈勤学苦练、茁壮成长。倘若家中长辈都能日日对晚辈说纳西话,又何来纳西母语的传承危机?
纳西族语言遗产系列丛书《纳西语台词选》曾收录过老人的两首快板,分别是《Wu ssai yel me ddu》和《Xi mul zzv sv naiq》。老人曾亲眼目睹大烟对村民的摧残,快板中字字饱含对大烟的痛恨,晓之以理、动之以情地规劝群众远离鸦片;建国后国家大力整治烟毒,她也在快板中抒发了对国家的感激之情。如今斯人已去,纳西话賨公众号特刊发这两首快板,以词寄思,缅怀和秀清老人,愿老人在先祖故里,仍有歌舞相伴。
Wu ssai yel me ddu
(2008)
Hoq Siel ci nee shel
To kee wef leiq mul,
Xi mul nge ggeeq nee,
Ku dol meif sheeq qel,
Ku sheeq bbee chee nvl,
Ggu mif ( gge ) piel siuq ji,
Jil meif chee hual gge,
Laq ceil perq wul wu,
Ye perq juq dal rheq,
Chee tvf ddee sheeq neiq.
Jil mei chee hual tee,
Jji kuf( gge ) zeel sso yuq,
Ddiuq loq xi yuq tee,
Yul herf ( gge ) yul dder dder,
Ggeq dder yel zherq naiq.
Bbaq bbaq ddiuq ssee ssai,
Ddiuq bbei ssee ssai naiq,
Chee tvf ddee shel neiq.
Qiq ser guef lee mei,
Guef miq dai chee kaq,
Dal lif (gge) yai piail guai,
Yai guai la teiq kai yel,
Dal li dal me ssaq,
La ler zzi yuq ddiuq,
Ddiuq bbei teiq kai yel,
Kee seeq geel lee sso,
Sso mei sso chee jjuq,
Sha seel dal waq meq nal,
Yai guai pvl lof bbvq,
Yai piail yai dal teeq,
Teeq laq teeq keel nee,
Wail guef ja caiq la,
Ja caiq la bail sei seiq.
Bail sei pil nee gguf,
Yul herq yul dder dder,
Ggeq la dder me loq,
Bbaq bbaq ddiuq ssee ssai,
Ddiuq ssee ssai me loq.
Ngv lv bbei perq ji,
Perq bbei la ddoq me loq;
Ai shuaq geeq bbu tv,
Ddiuq bbei la bbu me loq.
Bbu me loq pil yel,
La hoq ci zeef gai,
Gai fail lei ceeq seil,
Tiai sail ( gge ) fvl huaiq dai,
Dai nee hal zal mei,
Ngv perq hal lil muf,
Yif sei hal lil bbei,
Mil lil la xal lei ceeq,
Go ceeq goq gv tal,
Teeq me tal seiq shel,
Sui yiq haiq mal zheel,
Zheel zhee yel ceeq yel,
Me teeq pil nee gguf,
Yul herq yul dder dder,
Ggeq lei dder bel ceeq,
Bbaq bbaq ddiuq ssee ssai,
Ddiuq bbei (la ) ssee ssaif ceeq;
Ngv lv bbei perq ji,
Perq bbei (la) lei ddof ceeq;
Ai shuaq geeq bbu tv,
Ddiuq bbei ( la ) lei bbuf ceeq.
Lei bbu ceeq pil gguf,
Go perq sseiq zeel bbiq,
El ggeef sseiq miq tee,
Ni neif jjiq hua huaq.
Ssei ggvf hua huaq bbei,
Hua huaq gol neiq seiq.
Gol neiq seiq wu mei.
Chu perq laq nee ka,
Wuf yi ( gge ) chee kaq seil,
Ddee jil go ceeq jil,
Jil mei chee hual tee,
Gol bif dal waq meq nal,
Laq ceil perq wul wu,
Ye perq juq dal rheq,
Ye perq qi dal qi,
Qi laq qi keel nee,
Jil ye la boq sherl jju,
Jil ye la dal sherl jju,
Boq sherl jju seiq nal,
Dal sherl jju seiq nal,
Ddee kaq he neiq nvl,
La maq puq zzaiq la,
Seel mial puq me zzaiq,
Puq me zzaiq chee kaf,
Guef ja (gge) dai ji faf,
Faf liuf jju meq yel,
Sui yiq haiq mal zheel,
Faf nee zheel hu jjeq.
Eil jil mei ddee hual bbei
Waq yil ddiuq sso luq.
Wu ssai yel me ddu.
Teeq neiq gge chee hual la,
Yul herq yul dder dder,
Ggeq la dder me loq,
Bbaq bbaq ddiuq ssee ssai,
Ddiuq ssee ssai me loq,
Wail guef ja caiq jju,
Ja caiq teiq jju la,
Ja caiq la bail sei seiq.
Bail sei pil nee gguf,
Laq pu ciq me jju,
Ciq me jju chee kaf,
Liq xal mee zzei shee,
Mee zzei dal me ssaq,
Xi la shee yi zeel.
Eil jil ji chee hual gol,
Ddee ddeeq jiq nal ddeeq,
Ddeeq mei ngef ggeeq nee,
Qi me niq seiq shel,
Teeq me niq seiq shel,
Naiq mu quail sheel veiq,
Jil jerq ddee quail neiq.
Ser sheeq tiq nee tiq,
Yil jail lei tiq la,
Qi me niq seiq shel,
Teeq me niq seiq shel,
Yil jail ddee tiq neiq.
Geeq mal xail qeq hua,
Lei nief lei qeq la,
Qi me niq seiq shel,
Teeq me niq seiq shel,
Chee tv ddee qeq neiq.
Jil mei ddee hual bbei,
La bbaq jjiq luf ku,
Do yuf bbei ko mi yel,
La ler zzi yuq ddiuq nvl,
Wu ssai zherq me niq.
Jil mei chee hual dol,
Ggu miq sail zee sail,
Sail fvl ( la ) ddee jju neiq,
Jjaif sheel bbei jjef bbei seiq,
Wu ssai yel me ddu!
和秀清al nai nee 2012 N lei shel yel gge luf yi jerq nee jel diuf ceeq.
Xi mul zzv sv naiq
(2009)
Hoq Siel ci nee shel
Sei seel hual sheeq hual,
Al ggeef ddee hual bbei,
To kee wuf leiq mul,
Mul neif gge leq chee ni,
Wu tof gge seiq tv gvl,
Ddee gvl gguf ddee gvl,
Cee jjuq jji nal gol,
Gol lei leeq zo waq.
Seiq ka wei jil ji,
Jil bbei xiq chee kaq,
Sso xiq wuf bba nee,
Mil xiq wuf mei nee,
Ceiq hei ddvq nieq keel,
Seel kv kua nieq cher,
Jjiq neif gge no yel bbei,
Ha yel shee yel bbei,
Xiq lei diuq meq yel,
Xiq lei diuq chee ni,
Kee seef gge geel lee sso,
Sso xiq teiq keel tee
We loq seil bee mil,
Mil xiq teiq keel tee,
Sso xiq la mul teiq bbei,
Mil xiq la mul teiq bbei,
Mul teiq bbei ddu ye,
Ai pvl ruq teiq bbei,
Ruq teiq bbei ddu ye.
Ko zzeeq yu leiq leel,
Nil ni shuq chee kaq,
Mei gai la ceel ddu ye;
Ddv zzeeq lai gaiq la,
Mei mul ddv lei gai,
Ddv lei gai chee ni,
Sso nee ha lei shuq,
Ha bbe yel ddu ye.
Ddaq pul zzee koq yuq,
Ddiuq loq xi yuq tee,
Zi seiq veiq miq bbei,
Zui la jil ngail bbei,
Ye liaiq chuaiq to tee,
Xi mul chee hual jerq,
Zui jil la jju yel naiq.
Haiq beel jje maq die,
Lei nef lei die la,
Jil dal die seiq nal,
Die seiq me vq bbei,
Xi mul chee hual dol,
Dal li yuaiq piail guai,
Do yuf bbei guai si naiq.
Guai si leel me yel,
Guif jaf gge dai ji faf,
Faf liuf jju meq yel,
Ddee kaq he neiq nvl,
Sui yiq haiq mal zheel,
Faf nee zheel hu jjeq.
Jil mei ddee hual bbei,
Ai shuaq jjiq qil ko nvl,
Do yuf bbei ko mi yel!
和秀清 al nai nee 2012 N lei shel yel gge luf yi jerq nee jel diuf ceeq.
附:杨晔跟老人学唱的民歌
◇第4136期◇
免责声明:文章观点仅代表作者本人立场,与本号无关。
编辑不易,转载请注明文章公众号来源。
关注我们,有纳方大

